Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Đắk Lắk có không gian phát triển rộng lớn, hội tụ lợi thế của vùng cao nguyên và vùng ven biển. Bên cạnh thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, cũng như chế biến nông, lâm sản như cà phê, hồ tiêu, ca cao, mắc ca, điều, cao su, trái cây và gỗ, tỉnh còn có nhiều tiềm năng về kinh tế biển, chế biến thủy sản, hậu cần nghề cá, logistics, công nghiệp hỗ trợ. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng không gian phát triển CNNT, hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm địa phương.

Khuyến công phát huy vai trò “vốn mồi”

Giai đoạn 2021–2025, với sự quan tâm của Bộ Công Thương, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cùng sự chỉ đạo của UBND tỉnh, chương trình khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương được triển khai bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, cùng các cơ sở CNNT.

Theo đó, tỉnh đã hỗ trợ 72 cơ sở CNNT đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến, với tổng kinh phí thực hiện gần 32,7 tỷ đồng. Trong đó, kinh phí hỗ trợ từ chương trình khuyến công quốc gia và địa phương trên 12,2 tỷ đồng, còn lại vốn đối ứng của doanh nghiệp hơn 20,4 tỷ đồng.

Các đề án tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh như chế biến nông sản, thực phẩm, cơ khí, vật liệu xây dựng và các ngành nghề CNNT. Nguồn vốn khuyến công tuy còn hạn chế nhưng đã phát huy hiệu quả theo cơ chế “vốn mồi”, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường.

Cùng với hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị, công tác bình chọn và phát triển sản phẩm CNNT tiêu biểu được tỉnh duy trì thường xuyên. Đến nay, Đắk Lắk đã tổ chức 14 kỳ bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu cấp tỉnh, với 199 sản phẩm đạt cấp tỉnh, 68 sản phẩm đạt cấp khu vực và 22 sản phẩm đạt cấp quốc gia.

Bên cạnh đó, chương trình khuyến công cũng hỗ trợ 20 cơ sở xây dựng thương hiệu, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng 10 phòng trưng bày, giới thiệu sản phẩm. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Từ thực tiễn triển khai cho thấy, chính sách khuyến công không chỉ tạo tác động trực tiếp đến từng cơ sở thụ hưởng mà còn góp phần huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới công nghệ, tạo việc làm và chuyển dịch cơ cấu CNNT theo hướng hiện đại.

Đặt ra yêu cầu mới trong mô hình chính quyền hai cấp

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo điều kiện tinh gọn đầu mối quản lý, đồng thời nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp xã trong nắm bắt nhu cầu của các cơ sở CNNT. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, địa phương cũng gặp một số khó khăn liên quan đến phân công nhiệm vụ, phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn, hướng dẫn, kiểm tra và theo dõi các đề án trên địa bàn rộng hơn sau sắp xếp.

Do đó, Đắk Lắk xác định cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, phân cấp, phân quyền rõ ràng, bảo đảm hoạt động khuyến công được triển khai thống nhất, thông suốt và sát với nhu cầu thực tế.

Bên cạnh đó, nhu cầu hỗ trợ của doanh nghiệp ngày càng đa dạng, tập trung vào đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sản xuất sạch hơn và chế biến sâu, trong khi nguồn lực khuyến công còn hạn chế. Mức hỗ trợ đối với một số nội dung đầu tư máy móc, thiết bị cũng chưa theo kịp biến động giá trên thị trường.

Đáng chú ý, không gian phát triển mới của tỉnh mở rộng đến khu vực ven biển đặt ra yêu cầu bổ sung các nội dung hỗ trợ phù hợp với đặc thù địa phương. Trong đó, cần quan tâm hơn đến chế biến thủy sản, hậu cần nghề cá, cơ khí phục vụ khai thác, nuôi trồng thủy sản và logistics, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển.

Đổi mới hoạt động khuyến công theo Nghị định 235/2025/NĐ-CP

Trong giai đoạn mới, Đắk Lắk định hướng tập trung hỗ trợ các ngành CNNT có lợi thế như chế biến cà phê, ca cao, hồ tiêu, mắc ca, trái cây, chế biến gỗ và cơ khí phục vụ nông nghiệp; ưu tiên các dự án ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn.

Phương thức xây dựng cũng như lựa chọn đề án cần được đổi mới theo hướng lấy hiệu quả đầu tư, khả năng nhân rộng và tác động lan tỏa làm tiêu chí ưu tiên. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện.

Tỉnh cũng định hướng tăng cường liên kết giữa khuyến công với các chương trình về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xúc tiến thương mại, OCOP, khởi nghiệp và phát triển kinh tế tư nhân. Việc hình thành chuỗi hỗ trợ đồng bộ sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ được hỗ trợ về công nghệ, mà còn có điều kiện xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác khuyến công, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số về các cơ sở CNNT, nhu cầu hỗ trợ và kết quả thực hiện, phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.

Tăng nguồn lực, tháo gỡ khó khăn

Để hoàn thành kế hoạch khuyến công năm 2026 và nâng cao hiệu quả chính sách trong thời gian tới, Đắk Lắk đề nghị Bộ Công Thương và Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công sớm ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định số 235/2025/NĐ-CP, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Tỉnh cũng kiến nghị quan tâm bố trí nguồn kinh phí khuyến công quốc gia phù hợp với nhu cầu của các địa phương có quy mô lớn và nhiều cơ sở CNNT; nghiên cứu điều chỉnh định mức hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị phù hợp với mặt bằng giá hiện nay; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và chia sẻ các mô hình khuyến công hiệu quả.

Về phía địa phương, Đắk Lắk sẽ chủ động bố trí nguồn kinh phí khuyến công, tăng cường lồng ghép với các chương trình phát triển khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền để doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở CNNT tiếp cận đầy đủ chính sách; tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, phát huy hiệu quả.

Với không gian phát triển mới cùng những lợi thế từ vùng cao nguyên đến ven biển, Đắk Lắk có nhiều điều kiện để hình thành các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ quy mô lớn. Việc tiếp tục đổi mới chính sách khuyến công theo Nghị định số 235/2025/NĐ-CP sẽ góp phần tạo thêm động lực cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tạo việc làm cho lao động nông thôn. Qua đó, hoạt động khuyến công tiếp tục phát huy vai trò trở thành “đòn bẩy” thúc đẩy CNNT Đắk Lắk phát triển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Minh Hiếu