Theo Báo cáo Du lịch Bền vững mới nhất từ nền tảng đặt phòng trực tuyến Booking.com, có tới 78% du khách Việt Nam mong muốn chi tiêu của mình trong chuyến đi được giữ lại để hỗ trợ cộng đồng địa phương. Cùng với đó, 85% người tham gia khảo sát bày tỏ mong muốn tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, thấm đượm bản sắc văn hóa bản địa. Hai con số này phản ánh một mối liên kết chặt chẽ: khi du khách trải nghiệm những nét văn hóa nguyên bản từ chính nếp sống của người dân, nguồn tiền họ chi trả sẽ quay ngược lại nuôi dưỡng và tái tạo nguồn sinh kế cho chính những người đang gìn giữ di sản đó.
Trên khắp dải đất hình chữ “S”, từ vùng núi cao Tây Bắc đến vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều mô hình du lịch dựa vào cộng đồng đang phát huy hiệu quả mạnh mẽ, tạo nên những điểm đến đầy cảm hứng cho hành trình "đi để sẻ chia".
Tại Tuyên Quang, Làng Lùng Tám là một minh chứng tiêu biểu cho việc du lịch giúp hồi sinh làng nghề cổ truyền. Với đồng bào H'Mông nơi đây, cây lanh và tơ lanh không chỉ là nguyên liệu may mặc mà còn gắn liền với đời sống tâm linh. Để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua 41 công đoạn thủ công tỉ mỉ, từ dệt, nhuộm chàm đến vẽ hoa văn bằng sáp ong. Khởi đầu chỉ với 10 thành viên, Hợp tác xã Dệt lanh Lùng Tám hiện đã tạo việc làm ổn định cho hơn 100 lao động địa phương, phần lớn là phụ nữ. Sự ghé thăm của du khách trên cung đường Hà Giang không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm thủ công tinh xảo mà còn tạo nguồn thu nhập thiết yếu, trao quyền kinh tế cho phụ nữ vùng cao.
Tạm rời miền núi phía Bắc để đến với miền Trung nắng gió, Làng rau Trà Quế tại Đà Nẵng lại mang đến câu chuyện về bảo tồn di sản nông nghiệp. Được hình thành từ thế kỷ 16 trên vùng đất bãi bồi ven sông Cổ Cò, Trà Quế hiện có hơn 300 nông dân canh tác khoảng 20 loại rau thảo mộc hữu cơ. Thay vì biến làng thành một khu du lịch nhân tạo, người dân Trà Quế phát triển du lịch dựa trên chính nhịp sống lao động thường ngày. Du khách đến đây có thể tản bộ, đạp xe qua các mảnh vườn ngát hương, trải nghiệm làm nông dân cùng người bản địa. Nhờ đó, tri thức thổ nhưỡng và kỹ thuật canh tác hàng trăm năm qua trở thành chiếc cầu nối văn hóa, mang lại nguồn thu bổ sung giúp người dân vững tin bám đất, bám nghề.
Xuôi về phương Nam, Làng hoa Sa Đéc ở tỉnh Đồng Tháp lại quyến rũ du khách bằng phương thức canh tác độc đáo trên vùng sông nước. Trên diện tích rộng 85ha với hơn 2.000 loài hoa và cây cảnh, người dân Sa Đéc đã sáng tạo ra kỹ thuật trồng hoa trên các giàn gỗ cao để thích ứng với mùa nước nổi, di chuyển chăm sóc bằng thuyền bè. Cảnh quan rực rỡ cùng nét văn hóa sông nước đặc trưng này đã biến Sa Đéc thành điểm đến hấp dẫn. Việc mua hoa trực tiếp tại vườn hay sử dụng các dịch vụ du lịch trải nghiệm đã giúp hàng trăm hộ dân nơi đây có nguồn thu nhập ổn định và bền vững.
Không chỉ dừng lại ở các mô hình làng nghề, du lịch cộng đồng Việt Nam còn vươn tầm quốc tế với những điểm đến được vinh danh bởi Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism). Tiêu biểu như Làng sinh thái Thái Hải tại Thái Nguyên – nơi được trao giải "Làng du lịch tốt nhất năm 2022". Nơi đây là không gian bảo tồn hơn 30 ngôi nhà sàn truyền thống cùng đời sống chung của hơn bốn thế hệ đồng bào dân tộc Tày. Toàn bộ doanh thu từ du lịch được đưa vào quỹ chung để duy trì tiếng nói, điệu hát Then, y học cổ truyền và sản xuất nông nghiệp hữu cơ.
Tương tự, ở điểm cực Bắc Tổ quốc, làng Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang) vừa ghi tên vào danh sách “Làng du lịch tốt nhất năm 2025” của UN Tourism. Trong số 120 hộ gia đình Lô Lô, đã có hơn 50 hộ cải tạo nhà trình tường cổ kính thành các homestay ấm cúng. Khách du lịch đến lưu trú, quây quần bên bếp lửa, học thêu trang phục hay tham gia gieo trồng cùng gia chủ đã trực tiếp đóng góp vào kinh tế gia đình, giúp cộng đồng có thêm nguồn lực để gìn giữ vẹn nguyên kiến trúc và không gian di sản hàng trăm năm.
Có thể thấy, du lịch sinh kế không chỉ đơn thuần là việc chi tiêu tài chính, mà là sự trao đổi giá trị hai chiều đầy nhân văn. Khi du khách chủ động chọn những hành trình hướng về nguồn cội và hỗ trợ cộng đồng, mỗi chuyến đi không chỉ đọng lại những kỷ niệm đẹp mà còn gieo xuống những hạt giống sinh kế bền vững cho các vùng đất ghé qua.
Theo diendandoanhnghiep.vn
