Nhu cầu vốn lớn, yêu cầu đa dạng hóa nguồn lực

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2030, EVNNPT dự kiến thu xếp vốn vay cho khoảng 220 dự án (chưa bao gồm các dự án phục vụ giải tỏa công suất điện hạt nhân). Tổng nhu cầu vay dự kiến khoảng 204 nghìn tỷ đồng, tương ứng 7,8 tỷ USD. Trước yêu cầu đó, Tổng công ty đang chủ động đa dạng hóa các nguồn vốn, bao gồm vốn vay ODA, vay thương mại quốc tế, vay ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam và vay thương mại trong nước.

Theo Ban Tài chính – Kế toán EVNNPT, đối với nguồn vốn trong nước, ưu điểm là khả năng tiếp cận tương đối thuận lợi, thời gian thẩm định và ký kết hợp đồng tín dụng nhanh, phù hợp với yêu cầu cấp bách của nhiều dự án truyền tải điện. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là giới hạn cấp tín dụng theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng. Bởi theo lộ trình áp dụng từ ngày 01/7/2024, giới hạn cấp tín dụng đối với khách hàng và nhóm khách hàng liên tục được điều chỉnh giảm. Vì vậy, khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng trong nước của Tổng công ty ngày càng gặp nhiều khó khăn. Trước bối cảnh đó, nguồn vốn nước ngoài đang trở thành kênh quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nguồn lực của EVNNPT.

Đến nay, Tổng công ty đã ký kết với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) các khoản vay trực tiếp cho 3 dự án lưới điện với tổng giá trị 67 triệu EUR. Đồng thời, Tổng công ty đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề xuất khoản vay REACH 1 cho Dự án đường dây 500 kV Krông Buk – Tây Ninh 1 với giá trị khoảng 270,3 triệu EUR và 48,7 triệu USD. Ngoài ra, Tổng công ty cũng đang trình các đề xuất vay vốn tại Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) với giá trị 461 triệu EUR, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) với giá trị 390 triệu USD; đồng thời tiếp tục làm việc với nhiều tổ chức tài chính quốc tế khác như: KfW, EIB, JICA, JBIC, AFD, BNP Paribas, Standard Chartered, HSBC, Taipei Fubon và Citibank.

Tuy nhiên, để tiếp cận được nguồn vốn quốc tế cũng đòi hỏi EVNNPT phải đáp ứng nhiều yêu cầu cao hơn. Các nhà tài trợ thường đặt ra những tiêu chuẩn nâng cao về môi trường và xã hội; quá trình thẩm định, phê duyệt có thể kéo dài, tác động đến tiến độ triển khai dự án. Đối với vốn ODA, điều kiện cho vay lại trong nước có thể cao hơn điều kiện gốc của nhà tài trợ, trong khi các khoản vay trực tiếp thường đặt ra yêu cầu về bảo đảm tín dụng.

Chủ động từ khâu chuẩn bị dự án

Từ thực tiễn triển khai nhiều khoản vay ODA và vay thương mại quốc tế, EVNNPT nhận thấy khả năng huy động thành công nguồn vốn nước ngoài phụ thuộc rất lớn vào mức độ chuẩn bị dự án, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, cũng như sự chủ động trong phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước.

Một trong những kinh nghiệm quan trọng là lựa chọn phương thức vay và bên cho vay trên cơ sở tổng thể nhiều yếu tố, trong đó có tính cấp bách của dự án, thời gian thẩm định của nhà tài trợ, thời gian phê duyệt trong nước, các tiêu chí cho vay, đặc biệt là yêu cầu về môi trường xã hội, cũng như thời hạn vay.

EVNNPT cũng xác định phải hoàn thiện tối đa các thủ tục pháp lý trước khi chính thức tiếp cận các nhà tài trợ. Danh mục dự án cần có mức độ sẵn sàng cao, trong đó dự án đã có trong quy hoạch, có chủ trương đầu tư đối với các dự án vay trực tiếp; đồng thời chuẩn bị sớm hồ sơ môi trường, xã hội, đất đai và giải phóng mặt bằng.

Đoàn công tác của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Cơ quan Phát triển Pháp thăm TBA 500kV Bình Dương 1

Đối với các khoản vay trực tiếp không có bảo lãnh, việc đăng ký khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước cũng cần được thực hiện theo đúng quy định. Còn với nguồn vốn ODA, EVNNPT cho rằng cần sớm trình cấp có thẩm quyền để dự án được phê duyệt là dự án ưu tiên đầu tư của Nhà nước. Qua đó, khoản vay có thể được áp dụng cơ chế tài chính cho vay lại chịu một phần rủi ro tín dụng và được hưởng chi phí dự phòng rủi ro cho vay lại thấp hơn.

Một kinh nghiệm khác được Tổng công ty đặc biệt lưu ý là lựa chọn đồng tiền vay. Trong điều kiện hiện nay, đồng EUR có một số lợi thế so với USD, trong đó lãi suất Euribor kỳ hạn 6 tháng khoảng 3%/năm, thấp hơn Term SOFR kỳ hạn 6 tháng khoảng 4,2%/năm; lãi biên đồng EUR thấp hơn đồng USD; đồng thời mức trượt giá trung bình 15 năm qua của EUR/VND khoảng 1,1%/năm, thấp hơn mức 2,1%/năm của USD/VND.

Tạo nguồn lực cho phát triển lưới điện

Với tổng nhu cầu vay khoảng 204 nghìn tỷ đồng cho khoảng 220 dự án từ nay đến năm 2030, EVNNPT đang đứng trước yêu cầu phải đồng thời mở rộng các kênh huy động, nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án và tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.

Thực tiễn từ các khoản vay đã triển khai cho thấy, để thu hút được nguồn vốn quốc tế, EVNNPT không chỉ cần dự án có nhu cầu vốn mà còn phải có các dự án đủ mức độ sẵn sàng, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính. Đây cũng là cơ sở để EVNNPT tiếp tục tăng cường hợp tác với các đối tác phát triển, các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế, đồng thời kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình huy động vốn cho các dự án lưới điện truyền tải.

Việc huy động hiệu quả các nguồn lực tài chính, đặc biệt là nguồn vốn quốc tế sẽ góp phần tạo thêm dư địa cho EVNNPT triển khai các dự án truyền tải điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nâng cao năng lực truyền tải và đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống điện trong giai đoạn mới; qua đó từng bước xây dựng nền tảng tài chính vững chắc hơn cho đầu tư phát triển lưới truyền tải, góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Thu Hiền