Khiếm khuyết được nhìn thấy trước khi trở thành sự cố

Trên những tuyến đường dây 500kV, có những công việc chỉ được nhìn thấy khi người thợ trèo lên từng cột thép giữa trời. Một bộ cách điện xuống cấp, một phụ kiện không còn bảo đảm trạng thái kỹ thuật tốt… có thể chỉ là một khiếm khuyết nhỏ trên hàng nghìn thiết bị, nhưng trong vận hành lưới điện truyền tải, đó lại là những tín hiệu không thể bỏ qua.

Đường dây 581, 582 Nho Quan (T500 NQ) – 573 Thường Tín (T500 TT) được đưa vào vận hành từ năm 2005, do Truyền tải điện Ninh Bình và TTĐ Hà Nội quản lý. Sau hơn 20 năm vận hành, một số vị trí cách điện trên tuyến đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp, không còn đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật.

Với một tuyến đường dây 500kV có vai trò quan trọng trong truyền tải điện khu vực Trung Bắc, việc chờ đến khi thiết bị hư hỏng hoặc sự cố xảy ra mới xử lý rõ ràng không phải là phương án tối ưu. Vì vậy, Truyền tải điện Ninh Bình đã chủ động đề xuất thay thế cách điện tại 84 vị trí.

Đó là một quyết định mang tính phòng ngừa. Bởi trong quản lý vận hành lưới điện truyền tải, xử lý một khiếm khuyết hôm nay chính là ngăn ngừa một nguy cơ sự cố của ngày mai.

 TTĐ Đông Bắc 1, thi công tại vị trí 14 trên đỉnh núi

4 ngày thi công, 312 người cùng một mục tiêu

Thay cách điện cho 84 vị trí trên một tuyến đường dây 500kV đã khó. Thực hiện công việc ấy trong khoảng thời gian cắt điện được phép còn khó hơn.

Đường dây 581, 582 Nho Quan – 573 Thường Tín là tuyến đường dây huyết mạch của khu vực Trung Bắc. Yêu cầu về truyền tải công suất, phương thức vận hành hệ thống, thời tiết và điều kiện thi công khiến từng giờ cắt điện đều phải được tính toán chặt chẽ.

Không có nhiều thời gian để “làm rồi tính”.

Mọi thứ phải được tính từ trước.

Trong 11 ngày chuẩn bị, Truyền tải điện Ninh Bình đã chủ động bố trí vật tư, vận chuyển đến chân cột, chuẩn bị phương án cắt điện, nhân lực, phương tiện và các điều kiện cần thiết phục vụ thi công.

Bộ máy điều hành được đặt tại Tổ Quản lý vận hành đường dây Nho Quan. Các bộ phận chỉ đạo, giám sát kỹ thuật, phụ trách vật tư, đời sống và tổ chức thi công được phân công cụ thể.

Từ ngày 22 đến 25/9/2026, khi điều kiện cắt điện được bố trí, công trường đồng loạt triển khai. Không chỉ có lực lượng của Truyền tải điện Ninh Bình, 8 Truyền tải điện khác thuộc PTC1 cùng tham gia gồm Tây Bắc 1, Tây Bắc 2, Đông Bắc 1, Đông Bắc 3, Thanh Hóa, Nghệ An, Hòa Bình và Hà Tĩnh.

Tập kết vật tư, thiết bị tại vị trí 14

312 con người – 9 đơn vị – một phương án – một mục tiêu: hoàn thành công việc đúng tiến độ, đúng yêu cầu kỹ thuật và tuyệt đối an toàn

Ở những vị trí thuận lợi, vật tư được vận chuyển bằng phương tiện cơ giới. Nhưng có những vị trí xa đường dân sinh, địa hình phức tạp, người thợ phải vận chuyển hoàn toàn bằng sức người.

Từng bộ cách điện, từng phụ kiện, từng thiết bị được đưa đến chân cột. Rồi lại từ chân cột, người thợ đưa chúng lên vị trí làm việc.

Có những thứ tưởng như rất nhỏ khi đặt trên mặt đất, nhưng khi phải đưa lên độ cao hàng chục mét, giữa khoảng không của những dây dẫn 500kV, mọi thao tác đều đòi hỏi sự chính xác và kỷ luật cao.

TTĐ Đông Bắc 1, thi công tại vị trí 31 nước ngập sâu, rất khó khăn trong vận chuyển thiết bị và thi công (ảnh Trọng Đức - TTĐ Đông Bắc 1)

An toàn không chỉ nằm trong quy trình

Trên công trường, yêu cầu kỹ thuật được kiểm soát chặt chẽ. Cách điện và phụ kiện phải được lắp đặt đúng, đủ theo thiết kế; cách điện mới phải được vệ sinh sạch sẽ, kiểm tra đầy đủ chốt trước khi lắp đặt; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng vỡ, trầy xước cách điện trong quá trình thi công. Nhưng trên hết vẫn là yêu cầu an toàn.

Trước khi ra hiện trường, tại hiện trường và sau khi kết thúc công việc, các nội dung an toàn đều được phổ biến, nhắc lại và kiểm soát.

Những đường dây giao chéo phía dưới không cắt điện được xác định là mối nguy cần kiểm soát đặc biệt. Cáp dự phòng chống rơi phải được bố trí trong suốt quá trình thi công. Các bước kiểm tra không còn điện, đặt tiếp địa, tiếp đất ngắn mạch ba pha, tiếp địa chống cảm ứng và khoanh vùng khu vực làm việc được thực hiện nghiêm túc.

Thời tiết cũng là một “đối tượng” phải được theo dõi liên tục. Nếu mưa dông xuất hiện tại khu vực công tác hoặc lân cận, công việc phải tạm dừng. Ngay cả những mối nguy rất đời thường như rắn độc, ong và côn trùng cũng được đưa vào phương án kiểm soát.

Bởi với người công nhân truyền tải, an toàn không phải là một khẩu hiệu treo trên bảng công trường. An toàn là thói quen trong từng bước chân, từng thao tác và từng quyết định.

Tranh thủ gấp rút thi công lúc hoàng hôn

Những giọt mồ hôi dưới đường dây 500kV

Giữa công trường ấy, những con số 84 vị trí, 312 người hay 4 ngày thi công cuối cùng cũng trở thành những hình ảnh rất đời thường.

Là người công nhân cúi xuống kiểm tra một bộ phụ kiện.

Là đôi tay giữ chắc thiết bị giữa độ cao.

Là những bước chân di chuyển trên cột thép.

Là những giọt mồ hôi lăn trên má dưới cái nắng cuối tháng 9.

Và là sự tập trung cao độ của những con người hiểu rằng, phía sau công việc của mình là sự an toàn của cả một tuyến đường dây quan trọng.

Đồng hành với người lao động trên công trường, đoàn công tác Công đoàn PTC1 do ông Nguyễn Toàn Thắng dẫn đầu đã trực tiếp đến từng khu vực, từng vị trí cột đang thi công để thăm hỏi, động viên và trao quà cho cán bộ, công nhân viên.

 Ông Nguyễn Toàn Thắng - Chủ tịch Công đoàn PTC1 trao quà động viên CBCNV TTĐ Ninh Bình đang thi công tại VT số 01

Món quà không lớn, nhưng đúng lúc.

Một lời động viên giữa công trường đôi khi cũng giống như thêm một “nguồn điện” để người thợ tiếp tục công việc của mình.
Sự quan tâm ấy góp thêm ý nghĩa cho những ngày lao động hướng tới các hoạt động chào mừng Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10 và Ngày hội Văn hóa PTC1 năm 2026.

84 vị trí được thay thế – 84 nguy cơ được loại trừ

17 giờ 10 phút ngày 25/9/2026.

Công việc hoàn tất.

Toàn bộ 84 vị trí cách điện trên đường dây 581, 582 Nho Quan – 573 Thường Tín được thay thế theo đúng phương án. Công trường bảo đảm an toàn cho người và thiết bị; thời tiết thuận lợi góp phần giúp các nhóm công tác hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch.

Nhưng ý nghĩa của công trình không chỉ nằm ở 84 vị trí cách điện mới.

Quan trọng hơn, đó là 84 vị trí khiếm khuyết được xử lý trước khi có thể phát triển thành nguy cơ sự cố.

Đó cũng là giá trị cốt lõi của công tác quản lý vận hành: không chỉ sửa chữa khi có vấn đề, mà phải nhìn thấy vấn đề từ trước; không chỉ khắc phục hậu quả, mà phải chủ động loại trừ nguy cơ.

Trên tuyến đường dây 500kV huyết mạch Trung Bắc, những người công nhân truyền tải vẫn lặng lẽ làm công việc ấy mỗi ngày.

Ngoài ánh đèn của lính TTĐ còn có ánh trang Thu đồng hành động viên 

Họ kiểm tra từng thiết bị, nhìn từng dấu hiệu bất thường, ghi nhận từng khiếm khuyết và tìm cách xử lý từ sớm.

Bởi với họ, một sự cố không xảy ra cũng là một thành quả.

Và phía sau sự vận hành an toàn, liên tục, ổn định của dòng điện là những con người luôn đi trước một bước – bằng trách nhiệm, bằng kinh nghiệm và bằng tinh thần chủ động phòng ngừa.

Không để khiếm khuyết trở thành sự cố. Không để một nguy cơ nhỏ trở thành vấn đề lớn. Đó chính là cách những người lính truyền tải đang giữ vững “mạch máu” 500kV Trung Bắc.

Mạnh Hùng