Sự chuyển mình của nông sản bản địa

Trong kỳ bình chọn sản phẩm RISEP cấp quốc gia gần nhất của Bộ Công Thương năm 2025, Vĩnh Long dẫn đầu cả nước khi có 8 sản phẩm, bộ sản phẩm được công nhận trong tổng số 108 sản phẩm toàn quốc.

Danh mục sản phẩm được vinh danh phản ánh rõ nét tiềm năng cùng sự đa dạng của các cơ sở sản xuất tại Vĩnh Long. Nổi bật là nhóm sản phẩm chế biến sâu từ dừa như: kẹo dừa ca cao, dầu dừa nguyên chất và các chế phẩm từ dừa sáp của doanh nghiệp khởi nghiệp. Bên cạnh đó là các mặt hàng chế biến từ lúa gạo, cơm sấy, than hoạt tính Anthracite phục vụ công nghiệp và sản phẩm gốm đỏ Mang Thít mang dấu ấn văn hóa truyền thống bản địa.

Kết quả này phản ánh sự chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất tại địa phương theo hướng giảm dần tỷ trọng xuất bán nguyên liệu thô, tập trung khai thác tài nguyên bản địa thành các sản phẩm chế biến sâu, mẫu mã hiện đại, bảo đảm chất lượng và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Bước tiến đó gắn liền với sự đồng hành của Sở Công Thương cùng Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh thông qua việc hỗ trợ các cơ sở đổi mới máy móc, cải tiến quy trình kỹ thuật và xây dựng thương hiệu.

Trợ lực kịp thời cho chuỗi giá trị chủ lực

Nguồn lực từ chương trình khuyến công quốc gia đã tạo đòn bẩy quan trọng cho các cơ sở sản xuất tại Vĩnh Long thông qua Đề án khuyến công điểm phát triển chuỗi giá trị dừa. Cụ thể, với 1,5 tỷ đồng được hỗ trợ, 5 cơ sở công nghiệp nông thôn (CNNT) trên địa bàn đã chủ động đối ứng thêm nguồn vốn để lắp đặt hệ thống máy sấy lạnh, chiết rót tự động và quy trình đóng gói hiện đại. Nhờ đổi mới trang thiết bị, năng suất sản xuất của các đơn vị tăng từ 30-50%, giảm hao hụt nguyên liệu và nâng cao chất lượng các sản phẩm chế biến từ dừa trên thị trường.

Trong giai đoạn 2021–2025, chính sách khuyến công tại Vĩnh Long đã phát huy vai trò đòn bẩy khi triển khai 165 đề án với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 37 tỷ đồng. Nguồn lực này tập trung hỗ trợ ngành chế biến dừa cùng các lĩnh vực thế mạnh khác như gốm sứ mỹ nghệ, chế biến trái cây sấy và cơ khí phục vụ nông nghiệp. Qua đó, tạo điều kiện cho các cơ sở CNNT mở rộng quy mô và nâng cao năng lực sản xuất.

Thước đo chất lượng và bệ phóng thị trường

Công tác bình chọn sản phẩm RISEP tại Vĩnh Long được tổ chức định kỳ từ cấp tỉnh đến cấp khu vực và quốc gia. Hoạt động này được triển khai như một quy trình đánh giá thực chất nhằm phát hiện, tôn vinh và khuyến khích các cơ sở sản xuất nông thôn nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc bình chọn căn cứ trên các tiêu chí cụ thể về doanh thu, tiềm năng thị trường, trình độ công nghệ, mức độ bảo vệ môi trường và khả năng tạo việc làm cho lao động địa phương. Qua các vòng thẩm định, các cơ sở có điều kiện nhận diện điểm mạnh, hạn chế của sản phẩm để chủ động cải tiến công nghệ, hoàn thiện bao bì và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ. Đồng thời, tỉnh cũng đã ban hành quy định cụ thể về định mức chi cho hoạt động khuyến công và bình chọn, tạo cơ sở pháp lý hỗ trợ các chủ thể sản xuất.

Theo ông Trần Quốc Tuấn – Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, công tác bình chọn RISEP trở thành đòn bẩy quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp địa phương chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Lãnh đạo Sở Công Thương nhấn mạnh, định hướng tới đây địa phương sẽ tiếp tục tập trung vào các giải pháp hỗ trợ sau vinh danh. Tỉnh sẽ lồng ghép đồng bộ các nguồn lực từ khuyến công, xúc tiến thương mại đến hỗ trợ chuyển đổi số và liên kết vốn, qua đó tạo điều kiện để các sản phẩm CNNT phát triển bền vững và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường cả nước.

Đây là cơ sở để ngành công thương địa phương chuyển hóa kết quả bình chọn thành đòn bẩy phát triển cụ thể. Việc duy trì các chính sách hỗ trợ sau vinh danh giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nhiều kênh bán lẻ hiện đại và mở rộng độ phủ của sản phẩm trên thị trường.

Chuyển dịch CNNT theo hướng nâng cao chất lượng

Để duy trì hiệu quả phát triển, Vĩnh Long định hướng chuyển dịch CNNT theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Trọng tâm hỗ trợ của tỉnh là doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hiện đại, chuyển đổi số và phát triển chuỗi cung ứng bền vững. Ngoài ra, bên cạnh việc đẩy mạnh chế biến sâu các mặt hàng lúa gạo, trái cây và dừa, địa phương còn chú trọng hỗ trợ các cơ sở tham gia sàn thương mại điện tử và chuẩn hóa quy trình nhận diện sản phẩm qua mã QR. Những giải pháp này giúp các cơ sở CNNT tối ưu chi phí phân phối, kiểm soát chất lượng và mở rộng mạng lưới tiêu thụ ổn định.

Giai đoạn 2026–2030, Vĩnh Long dự kiến huy động khoảng 375,6 tỷ đồng cho các chương trình khuyến công. Trong cơ cấu nguồn vốn, kinh phí khuyến công quốc gia dự kiến hỗ trợ khoảng 22,6 tỷ đồng, khuyến công địa phương 93,48 tỷ đồng, phần còn lại đến từ vốn đối ứng của các cơ sở sản xuất. Riêng trong năm 2026, tỉnh triển khai 42 đề án đổi mới thiết bị, kết hợp các hoạt động đào tạo nghề, thông tin tuyên truyền và hỗ trợ khởi sự doanh nghiệp với tổng kinh phí gần 9,8 tỷ đồng, đồng thời huy động gần 13,8 tỷ đồng vốn đối ứng từ các cơ sở. Song song đó, địa phương đặt mục tiêu bình chọn và cấp chứng nhận cho khoảng 70 sản phẩm RISEP cấp tỉnh, tạo nguồn sản phẩm chất lượng để tham gia kỳ bình chọn RISEP cấp quốc gia năm 2027.

Mục tiêu 70 sản phẩm RISEP không đơn thuần là câu chuyện về số lượng, mà chính là bước chuẩn bị nhằm tạo ra một thế hệ sản phẩm mới có năng lực cạnh tranh thực chất, đủ sức đứng vững trước các biến động của thị trường. Với những bước đi bài bản và đồng bộ từ chính sách hỗ trợ đến hành động thực tiễn, CNNT Vĩnh Long hứa hẹn sẽ tiếp tục giữ vững ngọn cờ đầu, trở thành điểm sáng kinh tế bền vững của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

An Nhi