Thanh Hóa là vùng đất giàu truyền thống với 43 nghề truyền thống, 18 làng nghề, 53 làng nghề truyền thống và 38 nghề tiểu thủ công nghiệp. Khai thác tối đa lợi thế nguyên liệu địa phương, nhiều cơ sở sản xuất đã không ngừng tìm tòi, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để nâng tầm sản phẩm, biến tinh hoa “xứ Thanh” thành những RISEP có giá trị kinh tế cao.

Một trong những ví dụ tiêu biểu là câu chuyện của Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia tại làng nghề Khúc Phụ. Giữ gìn trọn vẹn phương pháp ủ chượp truyền thống từ cá biển và muối, doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền chiết rót, đóng chai tự động và chuẩn hóa bao bì nhận diện. Nhờ đó, bộ sản phẩm nước mắm cốt, mắm tôm, mắm tép Lê Gia đã được công nhận là RISEP cấp quốc gia năm 2021. Đến nay, các mặt hàng này không chỉ phủ sóng tại các siêu thị lớn trên cả nước mà còn xuất khẩu thành công sang các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và Singapore.

Cũng vinh dự đạt chứng nhận RISEP cấp quốc gia năm 2021, sản phẩm chiếu cói của Công ty TNHH Xuất khẩu Việt Trang là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình sáng tạo. Dưới bàn tay khéo léo của Nghệ nhân Ưu tú Trần Thị Việt, cùng việc đổi mới mẫu mã, kiểu dáng và công năng, cây cói mộc mạc đã hóa thân thành các dòng thảm trải sàn, giỏ đựng đồ, hàng thủ công mỹ nghệ tinh xảo, chinh phục đông đảo khách hàng quốc tế.

Tại vùng trung du miền núi, Hợp tác xã Dịch vụ nông lâm nghiệp Bình Sơn lại chọn hướng đi từ nguồn dược liệu và chè bản địa. Thay vì bán nguyên liệu thô, đơn vị đã đầu tư chế biến sâu thành các dòng trà xanh và trà cà gai leo túi lọc. Sau khi được công nhận RISEP cấp tỉnh năm 2023, sản phẩm trà cà gai leo túi lọc Bình Sơn tiếp tục bứt phá để được vinh danh là RISEP cấp quốc gia vào năm 2025. Theo thống kê của Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa, công tác bình chọn RISEP qua các kỳ đã ghi nhận kết quả rất đáng khích lệ với 33 sản phẩm, bộ sản phẩm đạt chứng nhận cấp tỉnh, 16 sản phẩm, bộ sản phẩm cấp khu vực và 6 sản phẩm, bộ sản phẩm vươn tới tầm cấp quốc gia.

Để các RISEP khẳng định được sức cạnh tranh, nguồn lực khuyến công đóng vai trò đòn bẩy chiến lược quan trọng. Giai đoạn 2021–2025, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai 85 đề án khuyến công với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 29,6 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và địa phương, kích hoạt tổng nguồn vốn đầu tư từ các cơ sở lên tới hơn 115 tỷ đồng.

Nhiều chủ thể sở hữu RISEP đã nhận được sự tiếp sức kịp thời từ nguồn vốn khuyến công này. Tiêu biểu như Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia được hỗ trợ 200 triệu đồng lắp đặt dây chuyền chiết rót, đóng nắp chai; Công ty TNHH Xuất khẩu Việt Trang được hỗ trợ 200 triệu đồng đầu tư máy sấy chuyên dụng; HTX Dịch vụ nông lâm nghiệp Bình Sơn được hỗ trợ 300 triệu đồng đầu tư trang thiết bị máy móc cùng hơn 101 triệu đồng đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa; hay Công ty TNHH Đức Giang được hỗ trợ 200 triệu đồng đầu tư thiết bị sản xuất kẹo lạc. Nguồn trợ lực này đã tiếp thêm động lực để các đơn vị tự tin đổi mới công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất, qua đó cải thiện chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Vừa qua, chương trình khuyến công địa phương giai đoạn 2026–2030 vừa được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt với tổng kinh phí dự kiến 33,67 tỷ đồng. Điểm nhấn của chương trình là tiếp tục ưu tiên nâng cấp công nghệ và mở rộng năng lực sản xuất cho các cơ sở công nghiệp nông thôn, khi dành tới hơn 72% tổng nguồn vốn (khoảng 24,4 tỷ đồng) để hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, chuyển giao dây chuyền công nghệ hiện đại và xây dựng các mô hình trình diễn kỹ thuật. Song song với đó, khâu kết nối thị trường cũng được đẩy mạnh thông qua việc tổ chức 2 cuộc bình chọn RISEP cấp tỉnh, 2 hội chợ triển lãm hàng RISEP, hỗ trợ tham gia 45 hội chợ triển lãm trong nước và hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu cho 26 sản phẩm.

Đại diện Trung tâm Xúc tiến Công thương Thanh Hóa nhấn mạnh, định hướng phát triển RISEP trong giai đoạn tới sẽ tập trung có trọng tâm, trọng điểm vào các ngành hàng chủ lực, có tiềm năng lợi thế của từng địa phương. Không dừng lại ở việc hỗ trợ thiết bị, chương trình sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp hoàn thiện chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đồng thời hướng dẫn các cơ sở tiếp cận kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn. Sự gắn kết chặt chẽ giữa nội lực của các cơ sở sản xuất cùng chính sách hỗ trợ kịp thời hứa hẹn sẽ đưa các sản phẩm RISEP của Thanh Hóa tiến xa hơn nữa, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững.

Trường An