Không chỉ dừng ở những cuộc gặp

ASEAN là khu vực thị trường có nhiều lợi thế đối với doanh nghiệp Việt Nam nhờ khoảng cách địa lý gần, quan hệ thương mại ngày càng được tăng cường và sự tham gia của Việt Nam trong các cơ chế liên kết kinh tế khu vực. Tuy nhiên, với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tiếp cận thị trường không đơn giản.

Khó khăn không chỉ nằm ở việc đưa được hàng hóa sang một thị trường mới, mà còn ở câu chuyện tìm đúng nhà nhập khẩu, nhà phân phối, đại lý bán hàng; nắm được quy định về thuế, hải quan, tiêu chuẩn chất lượng và từng bước xây dựng chỗ đứng tại thị trường.

Lào là một ví dụ. Quan hệ thương mại Việt Nam - Lào đang có những bước phát triển tích cực, với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 2,98 tỷ USD, tăng 32,7% so với năm 2024. Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai nước đã vượt 1,47 tỷ USD.

Tuy nhiên, để doanh nghiệp có thể đi xa hơn những giao dịch riêng lẻ, yêu cầu đặt ra đối với xúc tiến thương mại cũng thay đổi. Chia sẻ với Báo Công Thương, ông Bùi Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, hiệu quả của hoạt động xúc tiến thương mại không chỉ thể hiện ở số lượng cuộc gặp được tổ chức, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa các kết nối thành hợp đồng, dự án đầu tư và chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Đây cũng là lý do hoạt động xúc tiến thương mại cần được thực hiện theo một quá trình liên tục, từ tìm kiếm đối tác, kết nối giao thương đến hỗ trợ doanh nghiệp sau khi kết thúc chương trình.

Theo ông Bùi Quang Hưng, đối với các doanh nghiệp tham gia hoạt động xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại có thể hỗ trợ từ khâu sắp xếp chương trình giao thương B2B đến thu thập thông tin về năng lực sản xuất, sản phẩm thế mạnh của doanh nghiệp Việt Nam và phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Lào để tìm kiếm các nhà nhập khẩu, tập đoàn, chuỗi siêu thị có nhu cầu phù hợp.

Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), bởi đây là nhóm doanh nghiệp thường hạn chế về nguồn lực dành cho nghiên cứu thị trường và tìm kiếm đối tác ở nước ngoài.

“Để biến những cuộc bắt tay, gặp gỡ mang tính thời điểm tại hội chợ thành các hợp đồng kinh tế và mối quan hệ hợp tác lâu dài, Cục Xúc tiến thương mại đóng vai trò là "bà đỡ’" chiến lược, hỗ trợ doanh nghiệp cả trước, trong và sau khi hội chợ diễn ra”, ông Bùi Quang Hưng cho biết.

Không chỉ kết nối, doanh nghiệp còn cần được hỗ trợ tiếp cận thông tin về quy định tiêu chuẩn chất lượng, thủ tục hải quan, thuế quan và các ưu đãi thương mại. Với những biên bản ghi nhớ được ký kết, việc tiếp tục theo dõi và hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa cam kết thành đơn hàng, dự án đầu tư thực tế cũng là một phần quan trọng của hoạt động xúc tiến.

Theo ông Bùi Quang Hưng, các doanh nghiệp tham gia hoạt động xúc tiến thương mại còn có thể được cập nhật thông tin và đưa lên các nền tảng số, cơ sở dữ liệu doanh nghiệp của Cục Xúc tiến thương mại. Qua đó, đối tác nước ngoài có thể tiếp tục tìm hiểu, duy trì liên lạc với doanh nghiệp ngay cả sau khi chương trình kết thúc.

Như vậy, một chương trình xúc tiến thương mại không còn chỉ được nhìn nhận ở số lượng doanh nghiệp tham gia hay số cuộc gặp B2B, mà cần được đánh giá ở khả năng tạo ra quan hệ kinh doanh có tính tiếp nối.

Mở rộng từ Lào sang không gian ASEAN

Từ câu chuyện Lào, yêu cầu đối với hoạt động xúc tiến thương mại tại ASEAN có thể nhìn rộng hơn. Doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần một đơn hàng xuất khẩu, mà cần từng bước xây dựng mạng lưới thị trường trong khu vực.

Theo Cục Xúc tiến thương mại, định hướng hỗ trợ doanh nghiệp tại Lào thời gian tới tập trung vào kết nối theo ngành hàng, đẩy mạnh xúc tiến thương mại trên nền tảng số, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, mở rộng hệ thống phân phối và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Đây cũng là hướng tiếp cận đang được mở rộng ở quy mô ASEAN. Tại Hội nghị Thương mại - Đầu tư ASEAN lần thứ 10 diễn ra tại Singapore cuối tháng 7/2026, Cục Xúc tiến thương mại và Meta đã ký thỏa thuận hợp tác, trong đó tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh và hiệp hội ngành hàng nâng cao năng lực ứng dụng công cụ số trong quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu, kết nối kinh doanh và tham gia thị trường quốc tế. 

Trước đó, Cục Xúc tiến thương mại cũng xác định hướng hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ xuất khẩu trực tiếp vào từng thị trường ASEAN mà còn tận dụng những trung tâm thương mại trong khu vực để kết nối với các chuỗi giá trị, logistics, tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Singapore, với vai trò là trung tâm thương mại và logistics của khu vực, được xem là một trong những điểm kết nối quan trọng theo hướng này. 

Điều này cho thấy không gian xúc tiến thương mại đang được mở rộng, từ một thị trường sang mạng lưới thị trường, từ một giao dịch sang chuỗi cung ứng và từ xúc tiến trực tiếp sang kết hợp giữa kết nối trực tiếp với nền tảng số.

Đối với SME, chi phí và nguồn lực luôn là những rào cản lớn khi mở rộng ra nước ngoài. Vì vậy, việc cơ quan xúc tiến thương mại cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ tìm kiếm đối tác và kết nối với các hệ thống phân phối có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn đáng kể quá trình thâm nhập thị trường.

Theo ông Bùi Quang Hưng, tại Lào và các thị trường khu vực Mekong, các cơ quan xúc tiến thương mại và Thương vụ Việt Nam có mạng lưới quan hệ với hiệp hội doanh nghiệp sở tại, qua đó hỗ trợ đưa SME đến đúng đối tác cần thiết.

“Xúc tiến thương mại đóng vai trò như chiếc "cầu nối và "bệ phóng’"đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa”, ông Bùi Quang Hưng nhấn mạnh.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tìm được một đối tác tại ASEAN mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là duy trì được quan hệ, mở được kênh phân phối và có thêm đơn hàng sau những chương trình kết nối. Đây cũng là khâu mà hoạt động xúc tiến thương mại cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp.

Từ Lào đến các thị trường ASEAN, việc tăng cường kết nối với nhà nhập khẩu, nhà phân phối và các hệ thống bán lẻ sẽ giúp doanh nghiệp Việt giảm bớt chi phí tìm kiếm thị trường. Khi thông tin thị trường, đối tác và năng lực doanh nghiệp được kết nối tốt hơn, các chương trình xúc tiến thương mại sẽ tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh trong khu vực.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bước vào một thị trường ASEAN không chỉ là tìm được một khách hàng hay tham gia một chương trình kết nối. Quan trọng hơn là xây dựng được mạng lưới đối tác, kênh phân phối và khả năng duy trì hiện diện lâu dài. Đây cũng là hướng mà hoạt động xúc tiến thương mại đang chuyển mạnh trong hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường.

Theo congthuong.vn