Theo ông Sùng A Chênh – Bí thư Đảng ủy xã Pà Cò, trên vùng núi cao hơn 1.200m quanh năm mây phủ, những cây chè Shan tuyết cổ thụ vẫn lặng lẽ vươn mình qua năm tháng, tựa như chứng nhân lịch sử bền bỉ của đất và người nơi đây. Có những gốc chè hàng trăm năm tuổi, thân xù xì, phủ lớp địa y trắng như tuyết, mỗi sớm sương giăng, búp chè non ánh lên màu xanh mướt, tinh khôi. Người dân Pà Cò vẫn gọi đó là “lộc trời”, món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng. Từ bao đời nay, đồng bào dân tộc Mường, H'Mông nơi đây đã gắn bó với những gốc chè cổ, nâng niu từng búp non và gìn giữ như hồn cốt quê hương. Hơn cả một loại thức uống thường ngày, chè Shan tuyết đã vươn tầm trở thành sinh kế vững chắc, mang theo niềm tự hào và câu chuyện đời thường về sự cần cù, chịu thương chịu khó của người dân vùng cao.

Nhằm bảo tồn và phát huy tối đa giá trị của chè Shan tuyết cổ thụ, xã Pà Cò đã triển khai hàng loạt giải pháp thiết thực. Trong đó, công tác rà soát, kiểm kê và gắn số cho từng cây chè cổ thụ được xem như bước đi quan trọng nhằm quản lý, bảo vệ nguồn tài nguyên quý hiếm này. Câu chuyện về những cây chè cổ thụ không đơn thuần mang giá trị kinh tế của một loại cây trồng, mà còn đại diện cho hành trình gìn giữ ký ức, vun đắp tương lai, nơi mỗi búp chè xanh kết tinh trọn vẹn hương vị đất trời và tâm huyết con người.

Cũng theo ông Sùng A Chênh, sở dĩ cây chè Pà Cò ngày càng bứt phá về giá trị là nhờ sự liên kết chặt chẽ giữa 4 nhà: Nhà nước, Nhà khoa học, Nhà nông và Nhà kinh doanh. Trong đó, Công ty TNHH Phương Huyền Hòa Bình đóng vai trò nòng cốt khi hội tụ đủ yếu tố của cả nhà kinh doanh lẫn nhà khoa học. Đơn vị này đã chủ động tổ chức nhiều mô hình tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật chăm sóc cây chè Shan tuyết, đồng thời xây dựng chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm.

Theo đại diện Công ty TNHH Phương Huyền Hòa Bình, Chè Shan tuyết Pà Cò thuộc nhóm đặc sản quý hiếm của đồng bào Mường, H'Mông. Được khai thác hoàn toàn tự nhiên từ những gốc chè cổ thụ hơn 200 năm tuổi, búp chè to có lớp lông tơ trắng muốt, khi pha mang lại sắc nước vàng sánh, vị chát dịu cùng hậu vị ngọt sâu.

Để gìn giữ và phát triển giống chè quý hiếm này, Công ty TNHH Phương Huyền Hòa Bình đã triển khai chính sách hỗ trợ đồng bộ cho người dân. Doanh nghiệp chủ động nhân giống, cung ứng cây con và khuyến khích bà con trồng mới hơn 50ha. Song song với việc hỗ trợ kỹ thuật, bà con chỉ cần bỏ công chăm sóc, thu hái theo tiêu chuẩn VietGAP; trong khi Công ty cam kết bao tiêu và chế biến toàn bộ sản lượng đầu ra.

Song hành cùng việc phát triển vùng trồng, nhờ sự hỗ trợ sát sao từ Nhà nước và nỗ lực nội tại, doanh nghiệp đã xây dựng thành công khu nhà xưởng rộng hơn 300m2 với dây chuyền máy móc hiện đại. Bước tiến này tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời đưa chè Shan tuyết Pà Cò tự hào bước vào hàng ngũ sản phẩm RISEP cấp quốc gia.

Tham gia mạng lưới RISEP, Chè Shan tuyết Pà Cò được hỗ trợ xây dựng, quảng bá hình ảnh và kết nối thông qua các chương trình xúc tiến thương mại quy mô

“Năm 2023, Chè Shan tuyết Pà Cò được chứng nhận sản phẩm RISEP cấp tỉnh; năm 2024, tiếp tục được vinh danh là 1 trong 126 sản phẩm RISEP khu vực phía Bắc và vươn tới mốc son RISEP cấp quốc gia vào năm 2025. Đây là nguồn động viên lớn với chúng tôi bởi sản phẩm được chứng nhận sẽ gia tăng độ uy tín của sản phẩm trên thị trường, tạo dựng lòng tin vững chắc cho khách hàng. Từ đó, khích lệ chúng tôi tiếp tục cải tiến chất lượng, tăng sản lượng và nghiên cứu thêm các dòng sản phẩm mới phục vụ người tiêu dùng.

Hiện nay, Chè Shan tuyết Pà Cò đã khẳng định chỗ đứng vững chắc, có mặt tại nhiều siêu thị lớn trên địa bàn Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Vĩnh Phúc, Lâm Đồng… và đang từng bước vươn ra thị trường xuất khẩu.” - Đại diện Công ty TNHH Phương Huyền Hòa Bình tự hào chia sẻ.

Đánh giá cao sức lan tỏa của Chương trình khuyến công và mạng lưới bình chọn sản phẩm RISEP, Bí thư Đảng ủy xã Pà Cò cho biết: Nhờ bệ phóng từ các cấp độ RISEP (tỉnh, khu vực và cao nhất là quốc gia), Chè Shan tuyết Pà Cò đã khẳng định được chất lượng và định vị thương hiệu; mở rộng quy mô tiêu thụ lên đến khoảng 300 tấn búp tươi mỗi năm. Kết quả này trực tiếp động viên bà con mạnh dạn đầu tư, tạo nguồn thu nhập ổn định để yên tâm bám rễ và mở rộng diện tích trồng chè. Chè Shan tuyết thực sự trở thành cây chủ lực giúp xóa đói giảm nghèo, góp phần thay đổi toàn diện diện mạo nông thôn. Giai đoạn 2020-2025, bình quân tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm 3%/năm.

Nhằm bảo vệ và phát huy giá trị của “báu vật” mang thương hiệu RISEP quốc gia, chính quyền cùng nhân dân xã Pà Cò đang khẩn trương lập hồ sơ đề xuất công nhận quần thể khoảng 1.400 cây chè Shan tuyết cổ thụ là Cây Di sản Việt Nam. Hoạt động này đóng vai trò nền tảng quan trọng giúp địa phương bảo tồn nguồn gen quý, bảo vệ diện tích rừng chè trăm tuổi gắn kết hài hòa với định hướng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Minh Anh