Các dự báo chuyên sâu chỉ rõ, nhu cầu tiêu thụ điện tại khu vực miền Bắc sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức cao trong năm 2026, đặc biệt tại các địa phương có hoạt động sản xuất công nghiệp phát triển. Nhiều chuyên gia đầu ngành tính toán, công suất phụ tải cực đại của toàn hệ thống điện miền Bắc có thể chạm ngưỡng 20.900 MW – 21.400 MW. Sự bứt phá về nhu cầu năng lượng này hiện diện rõ nét tại các tỉnh, thành phố như: Quảng Ninh, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hưng Yên, Hải Phòng, Ninh Bình và Phú Thọ, những địa phương đang ghi nhận mức tăng trưởng phụ tải cao nhờ sự mở rộng mạnh mẽ của các khu công nghiệp.

Thực tế trong 3 tháng đầu năm, sản lượng điện thương phẩm của EVNNPC đã đạt 25,37 tỷ kWh. Trong đó, nhóm khách hàng công nghiệp và xây dựng tiếp tục giữ vị trí chủ đạo khi chiếm tỷ trọng tới 63,5% toàn hệ thống. Cùng lúc ấy, nhóm khách hàng sinh hoạt và quản lý tiêu dùng cũng chiếm gần 28,6%, đã phản ánh chân thực nhu cầu điện năng phục vụ đời sống dân sinh đang không ngừng gia tăng. Theo các đánh giá chuyên sâu, bước vào cao điểm mùa hè từ tháng 5 đến tháng 8, hệ thống điện miền Bắc sẽ phải đối mặt với trạng thái vận hành vô cùng căng thẳng, mang tải cao do phụ tải tăng đột biến trong khi nguồn điện khả dụng lại có nguy cơ suy giảm.

Đồng bộ hạ tầng và chủ động "đi trước một bước" trong điều hành

Trước những thách thức hiện hữu, EVNNPC đã sớm kích hoạt và đưa vào thực thi các phương án điều độ, vận hành hệ thống điện một cách linh hoạt, bám sát với thực tiễn. Đặc biệt, với tư duy chủ động "đi trước một bước", Tổng công ty đã không ngừng nâng cao chất lượng công tác dự báo phụ tải, qua đó tạo cơ sở khoa học vững chắc và tăng độ chính xác tuyệt đối trong điều hành lưới điện. Ngoài ra, nhằm tạo hành lang thông thoáng cho dòng điện, trong năm 2026, EVNNPC dự kiến sẽ khởi công 81 dự án lưới điện trọng điểm (bao gồm 01 dự án đường dây 220kV và 80 dự án cấp điện áp 110kV). Đồng thời, Tổng công ty cũng dốc sức phấn đấu hoàn thành đóng điện 90 dự án, tập trung toàn bộ nguồn lực hạ tầng quý giá này vào các khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao, các khu công nghiệp và những nút thắt có nguy cơ quá tải cục bộ. 

Các TBA 110kV của EVNNPC hiện đã được kết nối giám sát và điều khiển từ xa thông qua hệ thống SCADA

Mặt khác, EVNNPC rốt ráo triển khai công tác thí nghiệm định kỳ, duy tu và bảo dưỡng các trạm biến áp (TBA) cùng hệ thống đường dây. Việc ưu tiên xử lý dứt điểm các hạng mục có nguy cơ sự cố cao trước thềm mùa nắng nóng được thực hiện nghiêm ngặt nhằm bảo đảm vận hành an toàn, liên tục. Song hành cùng hạ tầng, Tổng công ty còn đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Nhờ tầm nhìn số hóa, đến nay đã có 381 TBA 110kV được kết nối giám sát từ xa qua hệ thống SCADA, kết hợp với việc thu thập dữ liệu tự động từ hơn 11,6 triệu công tơ điện tử, góp phần nâng tầm hiệu quả quản trị và tạo bước ngoặt trong chất lượng dịch vụ khách hàng.

Tuy nhiên, EVNNPC cũng thẳng thắn nhìn nhận, hệ thống lưới điện dẫu được đầu tư kiên cố đến đâu cũng không thể gánh vác trọn vẹn nếu thiếu đi sự chung tay, san sẻ từ phía cộng đồng. Chính vì vậy, chương trình quản lý nhu cầu điện và điều chỉnh phụ tải (DR) đang được ráo riết thực thi như một mắt xích then chốt. Hiện tại, Tổng công ty đã ký thỏa thuận với 4.943 khách hàng, cùng tiềm năng tiết giảm khoảng 1.100 MW khi hệ thống yêu cầu. Bên cạnh đó, chương trình dịch chuyển phụ tải được triển khai với 2.939 thỏa thuận, giúp đưa khoảng 900 MW ra khỏi các khung giờ cao điểm, giúp giảm tải đáng kể áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Khẳng định về tầm nhìn chiến lược này, ông Vũ Anh Phương – Phó Tổng Giám đốc EVNNPC nhấn mạnh: "Để giữ vững mạch máu năng lượng cho miền Bắc, chúng tôi đang dốc toàn lực để triển khai một thế trận đồng bộ, từ việc tối ưu hóa năng lực vận hành, bứt tốc các dự án hạ tầng lưới điện, cho đến việc phủ sóng công nghệ số. Đặc biệt, Tổng công ty vô cùng trân trọng sự đồng hành của các cấp chính quyền và các khách hàng lớn trong việc thực thi nghiêm túc, hiệu quả những chương trình điều chỉnh, dịch chuyển phụ tải, đồng thời coi đây chính là chìa khóa vàng để cùng nhau tháo gỡ những áp lực trên toàn hệ thống".

Sức mạnh đến từ sự đồng thuận của cộng đồng

Tinh thần chỉ đạo quyết liệt từ EVNNPC đã nhanh chóng được hiện thực hóa tại từng điểm nút trên toàn hệ thống lưới điện miền Bắc. Đặc biệt, không dừng lại ở những quyết sách vĩ mô, chiến lược bảo đảm năng lượng đã cắm rễ sâu vào thực tiễn sản xuất tại các cực tăng trưởng kinh tế trọng điểm.

Tại Bắc Ninh, thủ phủ công nghiệp rộng lớn của miền Bắc sau bước ngoặt sáp nhập lịch sử, áp lực cung ứng điện cho các chuỗi cung ứng toàn cầu là bài toán vô cùng hóc búa. Tuy nhiên, sự chủ động của ngành Điện đã biến thách thức thành động lực. Đại diện Công ty Điện lực Bắc Ninh chia sẻ, đơn vị đã bám sát từng phân xưởng, kiên trì thuyết phục và ký kết thành công hàng trăm thỏa thuận dịch chuyển giờ sản xuất với các tập đoàn công nghệ lớn. Những dây chuyền sản xuất khổng lồ nay được vận hành nhịp nhàng, dịch chuyển ra khỏi các khung giờ cao điểm, vừa tối ưu hóa bài toán chi phí cho chính doanh nghiệp, vừa san sẻ gánh nặng cho hệ thống điện lưới quốc gia trong những ngày Hè đổ lửa.

Dịch chuyển về phía Nam, trên vùng đất Thanh Hóa, không khí chuẩn bị ứng phó với nắng nóng cũng đang diễn ra với tinh thần khẩn trương cao độ. Phương châm “4 tại chỗ” được phát huy tối đa với những đội xung kích kỹ thuật tinh nhuệ, ngày đêm rà soát từng TBA, từng kilomet đường dây vắt qua các vùng địa hình đồi núi phức tạp. Không chỉ dựa vào sức người, các thiết bị công nghệ hiện đại như flycam và camera nhiệt đã được tung vào trận địa, liên tục soi chiếu từ trên không nhằm truy vết và triệt tiêu từ sớm mọi nguy cơ sự cố tiềm ẩn, bảo đảm không một khiếm khuyết nhỏ nào có thể đe dọa đến sự liền mạch của dòng chảy năng lượng.

Nhiều doanh nghiệp sản xuất đã tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải, góp phần làm giảm áp lực cho hệ thống điện trong các khung giờ cao điểm

Sự đồng bộ từ hạ tầng đến công tác điều hành ấy tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ dọc theo chiều dài đất nước, khơi dậy sức mạnh khổng lồ từ ý thức cộng đồng. Tại dải đất miền Trung nắng gió Nghệ An, sự nỗ lực của ngành Điện đã thực sự chạm đến nhận thức và lan tỏa sâu rộng vào đời sống sản xuất. Nhìn nhận về sự chuyển biến này, ông Nguyễn Văn Hùng - Phó Chủ tịch UBND Phường Cửa Lò (tỉnh Nghệ An) khẳng định: "Cả hệ thống chính trị địa phương đã thực sự sát cánh cùng ngành Điện. Sự vào cuộc đồng bộ này đang tạo ra một cuộc cách mạng về nhận thức trong nhân dân. Khi người dân hiểu rằng tiết kiệm điện không chỉ là bài toán kinh tế của gia đình mà còn là trách nhiệm với an ninh năng lượng, họ đã tự giác đồng hành để giữ cho nguồn điện luôn vận hành an toàn, phục vụ tốt cho cả sinh hoạt và kinh doanh".

Ông Trần Bá Thắng - Tổ trưởng Tổ Kinh doanh - Đội quản lý Điện lực khu vực Cửa Lò (Đơn vị trực thuộc Công ty Điện lực Nghệ An) bộc bạch: "Để dòng điện không một phút gián đoạn, anh em thợ điện chúng tôi đã phải ròng rã nhiều tháng trời để kiểm tra từng kilomet đường dây. Không chỉ bám trụ hiện trường, các tổ điện lực còn chia nhau đi từng ngõ, gõ cửa từng doanh nghiệp để vận động, hướng dẫn bà con áp dụng các hình thức tiết kiệm điện như: cố định điều hòa ở mức 26-27 độ C trở lên, thường xuyên vệ sinh thiết bị và đặc biệt là tránh việc sử dụng đồng loạt thiết bị vào giờ cao điểm. Những ca trực xuyên đêm 24/24 giờ đã trở thành mệnh lệnh tác chiến, bởi phương châm của chúng tôi là sự cố ở đâu, ánh sáng phải được trả lại nhanh nhất ở đó".

Về phía doanh nghiệp, tiết kiệm năng lượng đã được nâng tầm thành văn hóa quản trị. Dưới góc nhìn bài toán chi phí, Kỹ sư trưởng Khu vui chơi VinWonders Cửa Hội - ông Lê Cao Cường phân tích: "Bước vào mùa hè, chúng tôi buộc phải chủ động tái thiết lập kịch bản vận hành. Bằng việc giám sát lưu lượng khách thực tế để linh hoạt cắt giảm hệ thống điều hòa tại các phân khu vắng người, doanh nghiệp không chỉ tiết giảm tối đa chi phí mà còn trực tiếp san sẻ gánh nặng với lưới điện".

Tương tự, tại Công ty TNHH Đàm Thái Sơn, Giám đốc Nguyễn Đàm Thắng (phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An) chia sẻ về quy trình kiểm soát khắt khe nhưng hiệu quả: "Doanh nghiệp chúng tôi áp dụng triệt để giải pháp công nghệ bằng hệ thống khóa ngắt điện thẻ từ cho phòng khách lưu trú, đồng thời ưu tiên sử dụng bình nước nóng năng lượng mặt trời. Hơn thế, ý thức tắt thiết bị khi rời phòng đã trở thành quy định bắt buộc, thấm nhuần vào từng nhân viên".

Tại môi trường công sở, bà Phạm Trâm Anh - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Kỹ thuật tài nguyên và môi trường (phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An) đã đưa ra bộ quy tắc thiết thực: "Tinh thần tiết kiệm điện tại văn phòng được chúng tôi áp dụng triệt để. 100% điều hòa đều tắt khi nghỉ trưa và vào thời điểm cuối giờ chiều, khi lượng người thưa thớt hơn, văn phòng sẽ chuyển hoàn toàn sang sử dụng quạt máy. Chỉ một chút thay đổi thói quen này nhưng đã mang lại hiệu quả cực kỳ lớn cho doanh nghiệp".

Nhân viên ngành điện tuyên truyền tại Công ty TNHH Lốp Quang Minh

Còn đối với các hộ kinh doanh cá thể như Công ty TNHH Lốp Quang Minh (phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An), ông Lê Hoàng Sơn nhận định: “Nhờ cán bộ ngành Điện địa phương thường xuyên ghé thăm, hướng dẫn cặn kẽ cách kiểm tra đường dây, phòng cháy chữa cháy và ngắt thiết bị điện, tôi nhận ra việc tiết kiệm điện không chỉ là giảm hóa đơn, mà thiết thực nhất chính là tấm khiên bảo vệ an toàn tài sản và tính mạng của chính gia đình mình".

Khép lại câu chuyện về chiến dịch bảo đảm cấp điện cho mùa nắng nóng 2026, có thể nhận thấy thông điệp vô cùng sâu sắc đó là sự chủ động, tận tâm của EVNNPC chỉ thực sự phát huy tối đa sức mạnh khi được cộng hưởng cùng sự đồng hành của toàn xã hội. Mỗi hành động tắt đi một bóng đèn không cần thiết, tăng thêm một độ của chiếc điều hòa từ các hộ gia đình, cho đến sự dịch chuyển giờ sản xuất của các doanh nghiệp… đã và đang kiến tạo nên một “nguồn điện” vô giá. Khi sự nỗ lực của Tổng công ty và ý thức của người dân cùng song hành, chúng ta sẽ không chỉ vững vàng vượt qua mùa hè khắc nghiệt một cách an toàn, ổn định, mà còn đang cùng nhau bồi đắp nền tảng vững chắc cho một hệ thống năng lượng bền vững, đưa guồng máy kinh tế quốc gia tự tin tiến về phía trước.

Tuấn Anh