Dày công tìm kiếm, bảo tồn

Hiện nay, HTX Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương đã xây dựng được vùng trồng, bảo tồn cây Trà Hoa vàng lên tới 165 ha, liên kết với 1.765 hộ trên địa bàn xã Lam Sơn, thành phố Hà Nội. Đó là thành quả gắn liền với nhiều công sức tìm kiếm, bảo tồn của “nhà khoa học nông dân” Phạm Thị Lý.

Trà Hoa vàng Hakodae được PGS.TS Trần Ninh phát hiện tại dãy núi Tam Đảo. Trà có chứa hàng trăm trăm thành phần dinh dưỡng tự nhiên, các axit amin, nguyên tố vi lượng hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, làm chậm lão hóa, tăng cường sức khỏe tim mạch, thanh lọc, giải độc gan, hỗ trợ ngăn ngừa các khối u…

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Công nghiệp & Tiêu dùng, bà Phạm Thị Lý cho biết: Hành trình tìm kiếm, bảo tồn của tôi gắn với thời gian được làm việc cùng PGS.TS Trần Ninh – Người có công lớn trong việc phát hiện và bảo tồn khoảng 25 giống Trà hoa vàng; trong đó có giống Trà Hoa vàng Hakodae. Theo PGS.TS. Trần Ninh, trong tổng số các loài Trà Hoa vàng Việt Nam, Trà Hoa vàng Hakodae có hàm lượng dược chất cao vượt trội với hàm lượng flavanoid tổng số% là 2,61 (lá), 13,86 (hoa); Polyphenol tổng số% 9,39 (lá), 18,35 (hoa).

Bà Phạm Thị Lý - Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương - Người đã dành nhiều tâm huyết, công sức bảo tồn giống Trà Hoa vàng Hakodae. Bà đã bảo tồn được nhiều cây Trà Hoa vàng tổ

Từ những nghiên cứu, phát hiện của PGS.TS Trần Ninh, cùng với nhiều công trình nghiên cứu ở trong nước và trên thế giới về đặc tính, dược tính của cây Trà Hoa vàng, tôi nhận ra đây chính là “vàng xanh” của nông nghiệp Việt Nam. Đặt niềm tin vào Trà Hoa vàng, tôi tìm hiểu kỹ lưỡng và nhận ra có ba lợi thế lớn để bảo tồn và phát triển, thứ nhất đó là giống cây bản địa; thứ hai là cây sinh trường tốt dưới tán rừng và là giống cây đặc hữu của dãy núi Tam Đảo; thứ ba là trà có chứa nhiều dược tính đặc biệt tốt cho sức khỏe con người.

Qua quá trình tìm kiếm nhiều năm, chúng tôi đã sưu tầm được một số cây trà hoa vàng Hakodae cổ thụ, bản địa của dãy núi Tam Đảo. Khi mang về bảo tồn tại Vạn Xuân, Dốc Đỏ (chân núi Tam Đảo, thuộc xã Trung Giã, Hà Nội); được chăm sóc theo phương pháp hữu cơ vi sinh (Tên viết tắt là Orgavina) với bộ chế phẩm VBIO đa năng Việt Hùng, Trà Hoa vàng Hakodae đã được nghiên cứu sâu, được đăng ký lưu hành và sở hữu giống cây trồng mới với tên gọi là Hakodae Ogravina. Nhờ công phu vun trồng và thổ nhưỡng bản địa nên trà hoa vàng Hakodae Orgavina có một hương vị vượt trội…

Trà Hoa vàng Hakodae có dược tính vượt trội, được kiểm soát chăt chẽ về nguồn gốc, quy trình

Tuy nhiên, Trà Hoa vàng là giống cây khó tính. Trong khi sưu tầm và trồng, chúng tôi phát hiện ra, cây được di chuyển về vùng trồng mới có thể xanh tốt, ra hoa, thậm chí ra hoa nhiều nhưng sau một hai năm cây lại chết. Chúng tôi đã đúc rút ra được kinh nghiệm chăm sóc riêng, bảo đảm cây sinh trưởng tốt. Hiện nay, HTX đã bảo tồn được nhiều cây Trà Tổ. Bên cạnh đó còn nhân giống phát miễn phí cho bà con nông dân.

“Chúng tôi tặng giống Trà Hoa vàng, chia sẻ kinh nghiệm và sẵn sàng bao tiêu sản phẩm cho bà con nông dân với mong muốn Trà Hoa vàng sẽ được bảo tồn trên diện rộng và người dân Việt Nam được hưởng giá trị của Trà hoa vàng cả về việc chăm sóc sức khỏe và lợi ích kinh tế. Đây là mục tiêu cốt lõi mà chúng tôi muốn hướng đến” – Bà Phạm Thị Lý nhấn mạnh.

Phát triển bền vững hướng đến xuất khẩu

HTX Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương thành lập và đi vào hoạt động năm 2017. HTX là một trong những đơn vị tiên phong tại địa phương xây dựng mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi, gồm 5 nhà: Nhà quản lý, nhà khoa học, nhà sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng. Từ chuỗi liên kết này, HTX đã bắt đầu gặt hái được những thành tựu thực tiễn bằng việc áp dụng chế phẩm VBIO – Đa Năng trong quá trình canh tác, đặt nền móng cho một phương pháp sản xuất nông nghiệp mang tên “Giải pháp hữu cơ vi sinh Orgavina”, đồng thời ứng dụng hệ thống thông tin điện tử check.net.vn trong công tác truy xuất nguồn gốc, ghi chép thông tin nhật ký sản xuất điện tử, quản lý luống di chuyển sản phẩm và kết nối với người tiêu dùng qua mã Qrcode định danh sản phẩm. Bộ Công cụ giải pháp này đã góp phần nâng cao chất lượng, an toàn với sức khỏe, thân thiện với môi trường, khẳng định sự uy tín thương hiệu và tạo công ăn việc làm, thu nhập cho bà con nông dân…

Trà Hoa vàng là sản phẩm của hệ sinh thái dưới tán rừng, là giải pháp nâng cao giá trị sản xuất của nông dân miền núi

Sau thành công và nhân rộng mô hình sản xuất các loại rau, củ, quả hữu cơ. Bà Phạm Thị Lý đã có những bước đi xa hơn, nhắm tới những mục tiêu lớn hơn, cụ thể là phát triển kinh tế rừng từ cây dược liệu.

Bà Phạm Thị Lý chia sẻ: Nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, trong đó dược liệu là tinh hoa của nền nông nghiệp, phát triển dược liệu bản địa quý hiếm dựa trên diện tích rừng miền núi có nhiều lợi thế. Năm 2025, Chính phủ đã quy hoạch 08 vùng dược liệu quan trọng. Trong đó, Vùng Đông Bắc gồm các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Phú Thọ; Vùng Đồng bằng sông Hồng với thành phố Hà Nội, tỉnh Hưng Yên… Quy hoạch này đã mở ra cơ hội phát triển mô hình trồng bền vững dưới tán rừng, xây dựng vùng giống tập trung, tiêu chuẩn hóa thu hái và kết nối HTX - doanh nghiệp để đưa sản phẩm vào chuỗi chế biến; cơ hội phát triển là mở rộng sản xuất dược liệu chuẩn cho thị trường nội địa, đẩy mạnh canh tác hữu cơ, phát triển hệ thống sơ chế trung tâm gần vùng trồng và tận dụng thị trường tiêu thụ lớn quanh các đô thị.

Trà Hoa vàng Hakodae của HTX Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương đang từng nước hướng đến xuất khẩu. Bà Phạm Thị Lý - Giám đốc HTX giới thiệu sản phẩm Trà hoa vàng với khách hàng quốc tế

Chúng tôi đã có cả một quá trình nghiên cứu, tìm kiếm, thực nghiệm để trồng bảo tồn và phát triển giống Trà hoa vàng Hakodae Tam Đảo. Đây là một loại thảo dược có chứa hàng trăm thành phần dinh dưỡng tự nhiên, các axit amin, nguyên tố vi lượng hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, làm chậm lão hóa, tăng cường sức khỏe tim mạch, thanh lọc, giải độc gan, hỗ trợ ngăn ngừa các khối u… Dãy núi Tam đảo có khí hậu, thổ nhưỡng đặc hữu, nằm trong Quy hoạch vùng dược liệu quan trọng là một lợi thế để trồng, mở rộng diện tích trồng Trà hoa vàng.

165ha trồng Trà Hoa vàng dưới tán rừng Tam Đảo của chúng tôi là một sự chuẩn bị cho những bước đi xa hơn. Chúng tôi đã tham gia Chương trình OCOP và đã được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao, tiềm năng 5 sao năm 2025. Mục tiêu của chúng tôi là hướng đến sản phẩm OCOP 5 sao, hướng đến xuất khẩu. Trà Hoa vàng không chỉ được đánh giá cao ở trong nước mà cả trên thị trường quốc tế. Đây là một bước đi nghiêm túc không chỉ vì lợi ích kinh tế của HTX mà còn gia tăng giá trị chuỗi liên kết phát triển kinh tế rừng ở trong nước. Đây chính là cơ hội và đích đến của “Làng bảo tồn dược liệu và trồng trà hoa vàng” chân núi Tam Đảo, Lam Sơn, Hà Nội với sự tham gia của 1.765 hộ dân.

Dấn thân vào sản xuất nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, Giám đốc Phạm Thị Lý và HTX Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương đã bước đầu hái quả ngọt khi sản phẩm Trà Hoa vàng Hakodae Orgavina đang tiến gần đến chứng nhận OCOP cao nhất – 5 sao. Tin rằng, với tư duy sản xuất nông nghiệp nghiêm túc, hướng đến giá trị cộng đồng, HTX sẽ đưa Trà Hoa vàng Hakodae Orgavina thành một sản phẩm phổ biến trong nước và là một “Đại sứ thương mại” giao thương rộng rãi trên thị trường quốc tế.

Minh Ngọc