Hội nghị do bà Nguyễn Thị Lâm Giang – Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công; bà Đỗ Thị Minh Trâm – Phó Cục trưởng và ông Lê Trung Phước – Giám đốc Sở Công Thương Hà Tĩnh đồng chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo Sở Công Thương 11 tỉnh, thành phố trong khu vực (gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng).

Năm bản lề mở ra yêu cầu đổi mới toàn diện

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Nguyễn Thị Lâm Giang nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026-2030. Đây là thời điểm then chốt để cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng và Chính phủ về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững, tạo nền tảng cho việc nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của khu vực nông thôn.

Theo Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang, khu vực miền Trung – Tây Nguyên sở hữu nguồn tài nguyên phong phú về nông, lâm, thủy sản, dược liệu, sản phẩm đặc trưng làng nghề, kết hợp cùng hệ thống cảng biển, hạ tầng giao thông kết nối và tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào. Đây là nền tảng vững chắc để công nghiệp nông thôn bứt phá theo hướng chế biến sâu. Đặc biệt, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính mở rộng không gian phát triển đang tạo dư địa lớn để hình thành các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn, kết nối chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ và gia tăng sức lan tỏa của chính sách khuyến công.

Do đó, hoạt động khuyến công thời gian tới không chỉ dừng lại ở các phương thức hỗ trợ truyền thống mà phải đáp ứng yêu cầu mới: thúc đẩy cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.

Thẳng thắn nhìn nhận những "điểm nghẽn" trong thực tiễn

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được trong năm 2025 với tổng kinh phí triển khai hơn 40,4 tỷ đồng, bức tranh khuyến công 7 tháng đầu năm 2026 đang đặt ra nhiều thách thức.

Tổng nguồn lực khuyến công được phê duyệt cho năm 2026 của toàn khu vực đạt hơn 54,6 tỷ đồng (tăng hơn 21% so với năm 2025). Tuy nhiên, lũy kế thực hiện sau 7 tháng mới chỉ đạt hơn 11,7 tỷ đồng (tương đương khoảng 21,5% kế hoạch). Khoảng cách lớn giữa nguồn vốn được giao và tiến độ giải ngân thực tế đòi hỏi các cơ quan quản lý phải khẩn trương phân tích nguyên nhân và tìm giải pháp tháo gỡ.

Tại hội nghị, các đại biểu đã thẳng thắn chỉ rõ các rào cản chính:

• Tác động từ việc sắp xếp bộ máy: Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp kéo theo các thay đổi về tổ chức, chức năng, nhân sự và cơ chế phối hợp. Điều này làm gián đoạn khâu lập hồ sơ, thẩm định và tiến độ giải ngân của không ít đề án.

• Lực lượng trực tiếp mỏng: Dù toàn vùng có 343 cán bộ, viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp thực hiện nhiệm vụ khuyến công, nhưng thực tế chỉ có 88 người trực tiếp bám sát cơ sở để triển khai hoạt động.

• Tính liên kết chuỗi còn yếu: Hoạt động hỗ trợ tại nhiều địa phương vẫn mang tính phân tán, riêng lẻ theo từng cơ sở nhỏ lẻ; các mô hình liên kết vùng nguyên liệu – chế biến – thị trường quy mô liên tỉnh, liên vùng chưa thực sự tương xứng với tiềm năng.

Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công Nguyễn Thị Lâm Giang phát biểu tại hội nghị

Chuyển đổi tư duy từ "hỗ trợ đơn lẻ" sang "chuỗi giá trị và chuyển đổi xanh"

Thảo luận sâu về giải pháp, ông Lê Trung Phước – Giám đốc Sở Công Thương Hà Tĩnh khẳng định khuyến công cần bám sát thực tiễn đời sống doanh nghiệp. Sự hình thành các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn tại các tỉnh mở ra dư địa màu mỡ cho công nghiệp hỗ trợ. Khuyến công thời kỳ mới phải đóng vai trò cầu nối đưa các cơ sở sản xuất nông thôn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.

"Chính sách khuyến công giai đoạn tới không nên chỉ bó hẹp ở việc hỗ trợ mua sắm máy móc đơn thuần, mà cần tập trung nâng cao chất lượng, chuyển đổi số, áp dụng sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường bền vững", ông Phước nhấn mạnh.

Từ góc độ địa phương, bà Đỗ Việt Hồng – Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại TP. Đà Nẵng cho biết năm 2026 thành phố được giao 10,8 tỷ đồng (dự kiến thực hiện 29 đề án ứng dụng máy móc tiên tiến, 3 mô hình sản xuất sạch hơn, 5 đề án phát triển thương hiệu). Bà đề xuất phương thức điều hành chính sách khuyến công cần linh hoạt hơn, rút ngắn quy trình thủ tục để kịp thời tiếp sức cho các cơ sở công nghiệp nông thôn đang chịu áp lực sụt giảm đơn hàng và chi phí tồn kho.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Phan Hoài Nam – Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Trị nhấn mạnh khuyến công phải phát huy vai trò là nguồn vốn mồi. Nguồn vốn này phải kích thích các cơ sở mạnh dạn tái cấu trúc quản trị, chuyển đổi từ tư duy sản xuất manh mún sang liên kết theo chuỗi giá trị và phát triển các sản phẩm đặc thù có thế mạnh.

Quyết tâm hoàn thành 100% kế hoạch và hoàn thiện khung pháp lý

Kết luận hội nghị, Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang đề nghị Sở Công Thương các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát lại toàn bộ danh mục đề án, tháo gỡ vướng mắc để phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch khuyến công quốc gia và địa phương năm 2026. Cục trưởng nhấn mạnh tiêu chí quan trọng nhất không chỉ là giải ngân hết kinh phí, mà nguồn lực hỗ trợ phải đến trúng đối tượng, giải quyết đúng nhu cầu thực tế và tạo ra chuyển biến thực chất về năng lực sản xuất của cơ sở.

Đối với định hướng xây dựng kế hoạch năm 2027 và các năm tiếp theo, Cục Khuyến công yêu cầu các địa phương ưu tiên các đề án có tính liên kết vùng, chế biến sâu các sản phẩm nông – lâm – thủy sản, dược liệu và sản phẩm đặc trưng bản địa.

Những kinh nghiệm thực tiễn và kiến nghị tháo gỡ rào cản tổ chức bộ máy tại hội nghị lần này sẽ là căn cứ thực tiễn quan trọng để Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách khuyến công trong thời gian tới để trình lãnh đạo Bộ Công Thương ban hành.

Hoa Nguyễn