Những kết quả đáng ghi nhận
Theo báo cáo từ Sở Công Thương Ninh Bình, chương trình khuyến công giai đoạn 2021-2025 của Ninh Bình có tổng kinh phí thực hiện là 104.086 triệu đồng, trong đó nguồn ngân sách Nhà nước hỗ trợ trực tiếp là 29.021,4 triệu đồng (gồm: KCQG hỗ trợ 9 đề án với kinh phí hỗ trợ là 9.298,4 triệu đồng, chiếm 32% tổng kinh phí hỗ trợ; khuyến công địa phương hỗ trợ 122 đề án với kinh phí hỗ trợ là 19.723 triệu đồng, chiếm 68% tổng kinh phí hỗ trợ); nguồn vốn đối ứng của các cơ sở CNNT là 75.126,5 triệu đồng, chiếm 72,22% tổng nguồn kinh phí.
Nguồn vốn hỗ trợ được triển khai thực hiện nhiều nội dung, trong đó, hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật, đổi mới máy móc thiết bị trong sản xuất là nội dung trọng tâm và chiếm nhiều kinh phí thực hiện, đồng thời đạt hiệu quả nhanh và trực tiếp nhất.
Từ sự hỗ trợ ban đầu này của nguồn vốn khuyến công đã thu hút các doanh nghiệp, cơ sở CNNT trên địa bàn tỉnh mạnh dạn kích hoạt nguồn vốn đối ứng tự có lên tới 75.126,5 triệu đồng (chiếm tỷ trọng áp đảo 72,22% tổng kinh phí). Điều này cho thấy chính sách đã đánh trúng và đúng nhu cầu của các đơn vị, tạo niềm tin lớn để doanh nghiệp, cơ sở CNNT dốc vốn đầu tư mở rộng nhà xưởng.
Theo đánh giá từ Sở Công Thương Ninh Bình, việc hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến đã giúp cơ sở CNNT nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Đề án “hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến trong chế biến hàng nông sản xuất khẩu” từ nguồn kinh phí KCQG năm 2023 tại các doanh nghiệp: Công ty TNHH Thanh An (thành phố Tam Điệp); Công ty cổ phần thực phẩm Á Châu (phường Nam Sơn); Công ty TNHH chế biến nông sản xuất khẩu Vinasam (phường Đồng Hoa Lư), tỉnh Ninh Bình là một điển hình.
Tại thời điểm nghiệm thu, theo đánh giá, các thiết bị đầu tư của các đơn vị thụ hưởng đã giúp tự động hóa một số khâu sản xuất, chế biến giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế cao cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
Hay đề án ứng dụng máy móc, công nghệ tiên tiến trong sản xuất từ nguồn kinh phí KCQG năm 2025 tại các doanh nghiệp: Công ty TNHH Xuất khẩu và Đầu tư Đăng Tiến (xã Khánh Nhạc); Công ty TNHH Vina Handicrafts (xã Quang Thiện); Công ty TNHH Cơ khí 1-5 (phường Ninh Khánh); Công ty TNHH Chính Đạt (số 1082 Trần Huy Hiệu, phường Thành Nam), tỉnh Ninh Bình. Theo đánh giá của đoàn nghiệm thu, các máy móc, thiết bị được hỗ trợ đều có công nghệ tiên tiến, phù hợp với quy mô và điều kiện sản xuất của doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tính đồng bộ trong sản xuất cơ khí và chế biến sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Sản phẩm Cơm cháy Cố đô của Công ty CP Sinh hóa Ninh Bình được vinh danh là sản phẩm RISEP cấp quốc gia năm 2025
Chia sẻ về hiệu quả các đề án đem lại, các doanh nghiệp đều cho rằng, việc được hỗ trợ nguồn vốn để đầu tư ứng dụng máy móc tiên tiến vào sản xuất đã giúp năng suất tăng đáng kể, tỷ lệ sản phẩm lỗi, hỏng giảm, giúp sản phẩm bảo đảm chất lượng, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất cho cơ sở. Bên cạnh đó, hoạt động khuyến công cũng góp phần bảo tồn các làng nghề truyền thống, duy trì và tạo việc làm ổn định cho hàng nghìn lao động nông thôn.
Thực tiễn cho thấy, mặc dù nguồn vốn khuyến công hỗ trợ không lớn, riêng đối với nguồn vốn KCQG, số lượng đề án được phê duyệt mang tính chọn lọc cao, nguồn vốn KCQG chủ yếu hỗ trợ trực tiếp cho các mô hình điểm, nhưng sự hỗ trợ này đóng vai trò rất quan trọng, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, khuyến khích các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất CNNT chủ động đầu tư mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ. Đây chính là điểm nhấn nổi bật trong công tác khuyến công của tỉnh thời gian qua, góp phần giúp các doanh nghiệp, cơ sở CNNT nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí lao động và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Những nút thắt cần tháo gỡ
Dù đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhưng thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động khuyến công nói chung và KCQG nói riêng trên địa bàn tỉnh vẫn gặp phải những rào cản nhất định:
Một là, định mức hỗ trợ còn khiêm tốn, chẳng hạn, mức hỗ trợ tối đa cho đề án ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến, chuyển giao công nghệ, tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp hiện nay tối đa không quá 300 triệu đồng/cơ sở là tương đối thấp so với đà trượt giá và giá trị thực tế của các dây chuyền công nghệ tự động hóa hiện đại vốn có giá trị nhiều tỷ đồng.
Hai là, các cơ sở CNNT đa số quy mô nhỏ, không đủ tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng, do vậy thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn.
Ba là, thủ tục thanh quyết toán của đề án còn phức tạp, quy trình chuẩn bị hồ sơ, chứng từ khâu nghiệm thu cơ sở đòi hỏi độ chính xác cao về mặt pháp lý, trong khi năng lực quản trị, kế toán của các chủ cơ sở kinh doanh hộ gia đình, hợp tác xã tại vùng nông thôn còn nhiều hạn chế.
Giải pháp bứt phá trong giai đoạn mới
Để đưa hoạt động khuyến công phát triển tương xứng với tiềm năng kinh tế của tỉnh, ngành Công Thương Ninh Bình cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm trong thời gian tới như:
- Đẩy mạnh việc kết hợp nguồn vốn KCQG với các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, quỹ phát triển khoa học công nghệ và các dự án sản xuất sạch hơn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
- Ưu tiên nguồn vốn cho các doanh nghiệp, cơ sở CNNT xây dựng chuỗi liên kết giá trị, các doanh nghiệp, cơ sở có sản phẩm đạt danh hiệu sản phẩm CNNT tiêu biểu (RISEP) cấp Quốc gia và các cơ sở CNNT đi đầu trong xu hướng "chuyển đổi số, chuyển đổi xanh".
- Trung tâm Khuyến công và Phát triển Công Thương tỉnh cần chủ động đồng hành, hướng dẫn chi tiết "cầm tay chỉ việc" cho doanh nghiệp, cơ sở CNNT từ khâu lập đề án đến hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, để giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho các đơn vị thụ hưởng.
Có thể thấy, các đề án khuyến công nói chung, KCQG nói riêng, thời gian qua, tiếp tục khẳng định vai trò tích cực của mình trong việc đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở CNNT trên địa bàn tỉnh Ninh Bình phát triển sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nhất là khu vực nông thôn. Bước sang giai đoạn tiếp theo, với sự chuẩn bị bài bản và các giải pháp đồng bộ, nguồn vốn khuyến công được kỳ vọng sẽ tiếp tục là bệ phóng vững chắc, đưa các sản phẩm thế mạnh, sản phẩm RISEP của vùng đất Cố đô tự tin vươn xa cả ở thị trường trong nước và quốc tế.
Minh Vũ
