Chủ nhân của mô hình ấy là ông Văn Hữu Khánh (sinh năm 1954) – một cựu quân nhân, từng là y sỹ trong quân đội, đã trải qua chiến trường miền Nam và nhiều năm công tác tại Lào Cai. Từ hành trình của người lính đến một người dân chủ động làm chủ nguồn năng lượng, câu chuyện của ông Khánh phản ánh sinh động sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của người dân trước yêu cầu phát triển bền vững.

Từ người lính quân y đến nghị lực đời thường

Trưởng thành trong môi trường quân đội, ông Văn Hữu Khánh được rèn luyện ý chí kỷ luật, tinh thần vượt khó và trách nhiệm với cộng đồng. Ông từng tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam; sau khi xuất ngũ, ông tiếp tục tái nhập ngũ lần thứ hai và được điều động lên công tác tại Lào Cai.

Năm 1993, rời quân ngũ, người cựu quân nhân trở về với cuộc sống đời thường trong hoàn cảnh không ít khó khăn. Gánh nặng gia đình với 4 người con ăn học đặt lên vai, buộc ông phải bươn chải bằng nhiều nghề để mưu sinh.

Từ chạy xe ôm, làm đá lạnh, buôn bán nhỏ lẻ đến nhiều công việc lao động tự do khác, ông chắt chiu từng đồng, cần mẫn làm việc từ sáng sớm đến tối muộn. Những năm tháng ấy không chỉ là hành trình mưu sinh mà còn là biểu hiện sinh động của ý chí vươn lên, của trách nhiệm và tình yêu thương gia đình.

Chính sự hy sinh thầm lặng đó đã mang lại “quả ngọt”. Đến nay, cả 4 người con của ông đều trưởng thành, được đào tạo từ đại học đến sau đại học, đều là đảng viên, nhiều người đang đảm nhiệm vị trí quản lý tại các cơ quan, đơn vị.

Ông Văn Hữu Khánh giới thiệu hệ thống lọc nước sử dụng điện mặt trời, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt ổn định cho gia đình

Tư duy tự lực và lựa chọn năng lượng xanh

Với một cựu quân nhân, tư duy chủ động và tiết kiệm không chỉ là thói quen, mà còn là nguyên tắc sống. Những năm tháng chắt chiu từng đồng để nuôi con ăn học đã hình thành ở ông Văn Hữu Khánh cách tính toán dài hạn, luôn hướng tới những giải pháp bền vững.

Trong điều kiện vùng cao, việc bảo đảm nguồn điện ổn định luôn là vấn đề thiết thực. Từ thực tế đó, ông mạnh dạn tìm hiểu và đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà – một hướng đi còn khá mới đối với nhiều hộ dân địa phương.

Tại ngôi nhà ở tổ 8, xã Bát Xát, ông lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà với công suất 5 kW, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt. Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, ông tiếp tục đầu tư hệ thống công suất 22,6 kW tại khu nhà vườn ở tổ 10, kết hợp hệ thống lưu trữ điện, từng bước hoàn thiện mô hình sử dụng năng lượng tái tạo một cách chủ động và hiệu quả.

Hiệu quả kinh tế gắn với chủ động năng lượng

Thực tiễn cho thấy, mô hình điện mặt trời mái nhà mang lại hiệu quả rõ rệt. Chi phí tiền điện của gia đình ông giảm từ khoảng 3–4 triệu đồng/tháng xuống còn 300–400 nghìn đồng, thậm chí thấp hơn vào những tháng nắng nhiều.

Quan trọng hơn, gia đình ông đã chủ động được nguồn điện, hạn chế phụ thuộc vào lưới điện trong những thời điểm thời tiết bất lợi – yếu tố đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực miền núi.

Thực tế sau hoàn lưu bão Yagi cho thấy rõ điều đó. Khi nhiều khu vực tại Bát Xát bị gián đoạn điện, nước trong nhiều ngày, hệ thống điện mặt trời mái nhà đã giúp gia đình ông duy trì các nhu cầu thiết yếu như lọc nước, nấu ăn, bảo đảm sinh hoạt ổn định.

Toàn cảnh khu nhà vườn của gia đình ông Khánh tại Bát Xát, nơi lắp hệ thống điện mặt trời

Không chỉ phục vụ sinh hoạt, tại khu vực nhà vườn, nguồn điện này còn được sử dụng để vận hành điều hòa, bơm nước cho ao cá, tưới cây, phục vụ chăn nuôi và các hoạt động sản xuất khác. Ông cũng đầu tư hệ thống điện tự động, điều khiển thông minh, từ đóng mở cổng, bật đèn, điều hòa đến tự động tưới cây, bơm nước, không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng mà còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống theo hướng hiện đại, tiện nghi.

Từ mô hình hộ gia đình đến giá trị cộng đồng

Không chỉ mang lại lợi ích cho gia đình, mô hình của ông Khánh còn tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Nhiều người dân đã đến tham quan, tìm hiểu và từng bước thay đổi nhận thức về sử dụng năng lượng sạch.

Từ góc độ thực tiễn, ông cho rằng để đạt hiệu quả, người dân cần tính toán phù hợp nhu cầu sử dụng, lựa chọn thiết bị bảo đảm chất lượng và có giải pháp lưu trữ điện hợp lý.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững, những mô hình như vậy có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, đồng thời nâng cao ý thức sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả.

Thông điệp từ người đi trước

Khi được hỏi về việc đầu tư điện mặt trời mái nhà, ông Khánh cười hiền, chia sẻ: “Nên lắp em ạ. Vừa để chủ động điện nước, tận dụng mái nhà, lại tiết kiệm chi phí. Quan trọng hơn là bảo vệ môi trường, vì tài nguyên thì có hạn, mình cũng góp phần cùng Nhà nước bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia.”

Lời khuyên giản dị nhưng hàm chứa nhận thức sâu sắc, thể hiện vai trò ngày càng rõ nét của người dân trong việc chung tay cùng Nhà nước thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.

Giữa núi rừng Bát Xát, những tấm pin mặt trời trên mái nhà và khu trang trại của ông Văn Hữu Khánh vẫn ngày ngày đón nắng, lặng lẽ tạo ra nguồn năng lượng sạch phục vụ cuộc sống.

Từ một cựu quân nhân từng đi qua chiến tranh đến một người dân vùng cao chủ động ứng dụng khoa học – công nghệ, hành trình của ông là minh chứng rõ nét cho sự kết nối giữa ý chí cá nhân và mục tiêu phát triển chung của đất nước.

Trong tiến trình chuyển dịch năng lượng hiện nay, những mô hình như vậy không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn góp phần lan tỏa một lối sống xanh, tiết kiệm và có trách nhiệm – nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

Nguyễn Hiền