Nhiều loại ma túy “núp bóng” thuốc lá điện tử

Ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, cho biết: Trong 10 năm thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg về tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm đối với thuốc lá nhập lậu, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ, cùng 59.257 đối tượng. Tang vật thu giữ gồm hơn 110,18 triệu bao thuốc lá điếu, 388.196 kg lá thuốc lá và 2,37 triệu đơn vị thuốc lá thế hệ mới. Lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 68.402 vụ; khởi tố và chuyển cơ quan điều tra đề nghị khởi tố 3.786 vụ, với 4.563 đối tượng.

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, hoạt động buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá vẫn tiềm ẩn phức tạp và có những diễn biến mới, nhất là tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng mạnh, khó kiểm soát; đặc biệt đã xuất hiện tình trạng mua bán, sử dụng trái phép các sản phẩm ma túy “núp bóng” thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng với các tên gọi, mẫu mã khác nhau được tạo ra và rao bán công khai trong các hội, nhóm, tài khoản trên không gian mạng, tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe cộng đồng, tác động ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội.

Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cũng cho rằng, tình hình buôn lậu thuốc lá vẫn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức ngày càng tinh vi, gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội. Các sản phẩm thuốc lá nhập lậu không được kiểm soát về nguồn gốc, thành phần và chất lượng theo quy định. Kết quả nghiên cứu của Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá cho thấy nhiều sản phẩm có chứa các chất độc, chất cấm gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt đối với hệ thần kinh và não bộ của người sử dụng.

Theo Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, hiện nay, thuốc lá nhập lậu chiếm trên 10% thị phần, làm thất thu hơn 4.000 tỷ đồng tiền thuế mỗi năm. Bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng dù đã bị cấm vẫn tiếp tục thẩm lậu vào Việt Nam thông qua nhiều hình thức như xách tay, nhập lậu, tiểu ngạch và được rao bán rộng rãi trên không gian mạng với xu hướng gia tăng nhanh. Trong khi đó, lực lượng chức năng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng trong quá trình đấu tranh với các đối tượng buôn lậu.

Ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Đà Nẵng cho biết, thuốc lá nhập lậu hiện chủ yếu được tiêu thụ theo phương thức "đánh nhanh, rút gọn". Các điểm bán chỉ cất giữ số lượng nhỏ phục vụ khách quen hoặc khách du lịch, bán hết mới tiếp tục lấy hàng nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện, xử lý. Trên các tuyến vận chuyển, các đối tượng cải tạo phương tiện để tạo khoang chứa bí mật, ngụy trang thuốc lá nhập lậu trong hàng hóa hợp pháp hoặc chia nhỏ hàng hóa gửi theo xe khách, xe trung chuyển, dịch vụ chuyển phát nhằm đối phó với công tác kiểm tra.

Không chỉ trên tuyến đường bộ, hoạt động buôn lậu trên biển cũng tiếp tục diễn biến phức tạp. Đại tá Nguyễn Văn Tranh, Phó Tư lệnh Pháp luật Bộ Tư lệnh Vùng 4 Cảnh sát biển Việt Nam cho biết, trên các tuyến biển, nhiều đối tượng sẵn sàng điều khiển phương tiện đâm va, chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện, truy đuổi.

Đáng chú ý, các đường dây buôn lậu đang chuyển mạnh sang sử dụng nền tảng số để tổ chức hoạt động. Sau khi tập kết hàng tại khu vực giáp biên, các đối tượng sử dụng Zalo, Facebook và các ứng dụng nhắn tin để điều hành việc vận chuyển, giao nhận. Đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, hoạt động mua bán chủ yếu diễn ra trong các hội, nhóm kín; thành viên được sàng lọc kỹ, giao dịch qua tin nhắn riêng và nhanh chóng xóa tài khoản khi có dấu hiệu bị theo dõi.

Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng

Trước thực trạng đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới. Chỉ thị yêu cầu sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng trong giai đoạn hiện nay.

Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho rằng, việc Chính phủ ban hành Chỉ thị 25 đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với cuộc đấu tranh chống thuốc lá nhập lậu - vấn đề không chỉ liên quan đến sức khỏe cộng đồng mà còn tác động trực tiếp đến nguồn thu ngân sách và hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất hợp pháp trong nước.

Ban Chỉ đạo 389 các địa phương cho rằng, để triển khai hiệu quả Chỉ thị số 25/CT-TTg cần tập trung nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương. Đồng thời, tăng cường quản lý địa bàn, chủ động nắm tình hình, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng, xác định các điểm tập kết, giao nhận, cất giấu thuốc lá nhập lậu để xây dựng phương án đấu tranh, kiểm tra, bắt giữ hiệu quả.

Cùng với đó, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về kinh doanh thuốc lá và chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm; tổ chức ký cam kết không mua bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu, đồng thời tăng cường tuyên truyền đối với các doanh nghiệp vận tải, nhà xe về trách nhiệm và chế tài khi vận chuyển thuốc lá nhập lậu.

Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cũng yêu cầu các ngành, lực lượng chức năng địa phương tăng cường công tác nắm tình hình, tuần tra, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ địa bàn biên giới, cửa khẩu, địa bàn nội địa và không gian mạng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên phạm vi địa bàn, lĩnh vực quản lý.

Thúy Hà