Được ban hành để thay thế các Thông tư số 26/2014/TT-BCT, Thông tư số 14/2018/TT-BCT và Chương XII Thông tư số 38/2025/TT-BCT, Thông tư 63/2025/TT-BCT (sau đây gọi tắt là Thông tư 63) có ý nghĩa cốt lõi trong việc quy định thống nhất hoạt động bình chọn, tôn vinh các sản phẩm CNNT chất lượng cao; thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn thông qua các chính sách hỗ trợ sản xuất, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp, cơ sở CNNT.
Theo Thông tư 63, đối tượng áp dụng là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh trực tiếp đầu tư, sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tại các xã, phường, đặc khu; các làng nghề được UBND cấp tỉnh công nhận. Bên cạnh đó là các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia quản lý, thực hiện hoạt động dịch vụ khuyến công và có liên quan đến công tác tổ chức bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu.
Việc tổ chức bình chọn được thực hiện theo 3 cấp gồm: cấp xã; cấp tỉnh; cấp quốc gia thay vì 4 cấp như trước đây. Và trong thời hạn Chứng nhận còn hiệu lực, sản phẩm đã được công nhận ở cấp nào thì không được bình chọn lại ở cấp đó.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc thống nhất sử dụng tên gọi RISEP (Rural Industrial Selected Excellent Products) – tên tiếng Anh của sản phẩm CNNT tiêu biểu, nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, giúp nhận diện thương hiệu trong công tác tuyên truyền, xúc tiến thương mại cho sản phẩm CNNT tiêu biểu, từ đó, khẳng định thương hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP), góp phần xây dựng nền công nghiệp nông thôn phát triển bền vững và hội nhập.
Bên cạnh cạnh đó, Thông tư còn có một số điểm mới như:
+ Đơn giản hóa thủ tục, bãi bỏ một số thủ tục hành chính không cần thiết, giúp doanh nghiệp, cơ sở CNNT dễ dàng, nhanh chóng hơn trong việc làm hồ sơ đăng ký tham gia bình chọn.
+ Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc nhận hồ sơ và bình chọn, hướng tới trực tuyến hóa quy trình.
+ Về sản phẩm, bộ sản phẩm tham gia bình chọn cũng bổ sung một số điểm mới: Bộ sản phẩm phải gồm các sản phẩm đơn lẻ được kết hợp để tăng hiệu quả sử dụng hoặc tính thẩm mỹ, thuộc một trong các trường hợp sau: Được sản xuất từ một loại nguyên liệu, vật liệu nhưng khác nhau về kiểu dáng, mẫu mã, có cùng hoặc bổ trợ về tính năng, cộng dụng; Được sản xuất từ các nguyên liệu, vật liệu khác nhau nhưng có cùng kiểu dáng, mẫu mã và tính năng, công dụng.
Các sản phẩm được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP) được hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá hình ảnh thông qua chương trình khuyến công
Các sản phẩm, bộ sản phẩm đã được trao Chứng nhận nếu tham gia bình chọn cấp cao hơn thì sản phẩm phải giữ nguyên các đặc điểm nhận diện chính như về tên sản phẩm, thương hiệu, thành phần chính, tính năng, công dụng; kiểu dáng, mẫu mã có thể cải tiến nhưng không làm thay đổi bản chất sản phẩm.
+ Về quy chuẩn đánh giá khắt khe hơn, trong đó, tiêu chí bình chọn chú trọng hơn vào chất lượng, khả năng cạnh tranh, thân thiện với môi trường, tiềm năng phát triển của sản phẩm, có cải tiến kỹ thuật, đổi mới sáng tạo…
+ Quyền lợi của cơ sở CNNT có sản phẩm được trao chứng nhận sản phẩm CNNT tiêu biểu (RISEP) được quy định chi tiết và minh bạch hơn như: Được phép sử dụng logo chương trình trên sản phẩm, bao bì; được xem xét tặng thưởng bằng tiền từ nguồn kinh phí khuyến công; được ưu tiên hỗ trợ từ các chương trình khuyến công quốc gia và địa phương; được cung cấp thông tin, tư vấn chính sách, hỗ trợ xúc tiến thương mại trong và ngoài nước.
+ Về tổ chức, hội đồng bình chọn được thành lập ở cả ba cấp, với thành phần là lãnh đạo cơ quan quản lý, đại diện các tổ chức liên quan, nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm. Ban giám khảo do chủ tịch hội đồng bình chọn thành lập, làm việc độc lập, công khai, chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá, chấm điểm.
Bình chọn cấp xã và cấp tỉnh được tổ chức định kỳ hai năm một lần; bình chọn cấp quốc gia tổ chức hai năm một lần vào năm lẻ. Kết quả bình chọn được công khai, Chứng nhận có giá trị trong 36 tháng kể từ ngày ký quyết định công nhận.
Việc phát hiện, tôn vinh các sản phẩm có chất lượng, giá trị sử dụng cao, có tiềm năng phát triển sản xuất, vừa tạo điều kiện cho các sản phẩm CNNT tiêu biểu tiếp cận thị trường, hệ thống phân phối, siêu thị, vừa khuyến khích các cơ sở sản xuất nâng cao chất lượng, đổi mới công nghệ, đảm bảo tiêu chuẩn môi trường, sở hữu trí tuệ, qua đó, thúc đẩy CNNT phát triển. Đồng thời, quy chuẩn hóa quy trình bình chọn sao cho minh bạch, công khai, khoa học theo 3 cấp (xã, tỉnh, quốc gia). Đây cũng là cơ sở để nhà nước thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, xúc tiến thương mại.
Thực tế cho thấy, sau hơn 10 năm triển khai thực hiện (từ 2011), chương trình bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu (RISEP) đã mang lại những hiệu quả thiết thực, tạo động lực thúc đẩy sản xuất, nâng cao thương hiệu và mở rộng thị trường cho các doanh nghiệp, cơ sở CNNT. Đây là "cú huých" quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ, bao bì và xúc tiến thương mại.
Từ những hiệu quả mà chương trình mang lại, việc Thông tư 63 ra đời với nhiều điểm mới nổi bật, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động bình chọn sản phẩm CNNT tiêu biểu (RISEP) trong giai đoạn mới, được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực thúc đẩy CNNT phát triển mạnh mẽ hơn theo hướng xanh và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới.
Quỳnh Anh
