Bà Đỗ Thị Minh Trâm – Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp và ông Nguyễn Nguyên Phương – Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đồng chủ trì hội nghị. Tham dự có lãnh đạo Sở Công Thương, các trung tâm khuyến công và xúc tiến thương mại, đại diện chính quyền cơ sở cùng các cơ sở công nghiệp nông thôn tiêu biểu của 8 tỉnh, thành phố phía Nam.

Khuyến công phải trở thành công cụ tạo năng lực tăng trưởng mới

Phát biểu chỉ đạo tại phiên khai mạc, bà Đỗ Thị Minh Trâm – Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu triển khai Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định số 2646/QĐ-BCT. Trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, khuyến công cần được đặt trong tổng thể các công cụ chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp địa phương. Tăng trưởng bền vững phải ngày càng dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Toàn cảnh Hội nghị 

Theo Lãnh đạo Cục Công nghiệp, khu vực phía Nam sở hữu lợi thế vượt trội về công nghiệp chế biến nông - thủy sản, công nghiệp hỗ trợ và logistics, trong đó TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò đầu mối kết nối công nghệ, dịch vụ và thị trường. Do đó, nguồn lực khuyến công phải phát huy vai trò dẫn dắt, tập trung tạo năng lực sản xuất mới và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thay vì hỗ trợ dàn trải. Đồng thời, hội nghị cần tập trung nhận diện thẳng thắn các vướng mắc sau sắp xếp tổ chức bộ máy, điểm nghẽn về cơ chế tài chính và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thành cao nhất kế hoạch năm 2026.

Phát huy vai trò "cầu nối" và áp lực giải ngân những tháng cuối năm

Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, khu vực phía Nam là nơi hội tụ các trung tâm công nghiệp, thương mại lớn gắn liền với các vùng nguyên liệu trù phú. Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính thời gian qua không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo điều kiện tổ chức lại nguồn lực kinh tế. Để chuyển hóa tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực chất, các địa phương cần đẩy mạnh liên kết vùng. Trong đó, hoạt động khuyến công tiếp tục đóng vai trò "cầu nối" đưa công nghệ, phương thức sản xuất tiên tiến, tiêu chuẩn chất lượng và tư duy thị trường đến cơ sở sản xuất, giúp gia tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm công nghiệp nông thôn.

Ông Nguyễn Nguyên Phương – Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại hội nghị

Thảo luận về tình hình triển khai, các đại biểu cho biết hoạt động khuyến công 9 tháng qua đã hỗ trợ 2 mô hình trình diễn kỹ thuật, 63 cơ sở ứng dụng công nghệ mới và xử lý ô nhiễm. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân đang đặt ra áp lực rất lớn. Năm 2025, toàn vùng giải ngân đạt 38,5 tỷ đồng (51% kế hoạch). Năm 2026, tổng kế hoạch kinh phí được duyệt là 71,056 tỷ đồng, nhưng đến hết tháng 9 mới thực hiện được 34,141 tỷ đồng, đạt 48,05% (khuyến công quốc gia đạt 62,40%, khuyến công địa phương đạt 43,82%). Khối lượng kinh phí còn lại lên tới 36,915 tỷ đồng đòi hỏi các địa phương phải tập trung cao độ trong quý IV.

Bên cạnh áp lực tiến độ, hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận “khoảng trống” lớn khi kế hoạch hai năm gần đây gần như vắng bóng các đề án điểm và thiếu nội dung hỗ trợ liên kết chuỗi. Cùng với đó, toàn vùng hiện có 260 cán bộ tại các đơn vị sự nghiệp khuyến công nhưng chỉ có 75 người trực tiếp bám sát địa bàn cơ sở, tạo ra thách thức không nhỏ khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Sáu nhiệm vụ trọng tâm để tạo bứt phá thực chất

Tại hội nghị, đại diện các Sở Công Thương, đơn vị sự nghiệp thực hiện nhiệm vụ khuyến công, chính quyền cơ sở và cộng đồng doanh nghiệp địa phương đã trình bày nhiều bài tham luận, đóng góp ý kiến thực tiễn về công tác triển khai đề án, những vướng mắc phát sinh từ cơ sở và giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách trong giai đoạn mới.

Phát biểu kết luận hội nghị trên cơ sở tiếp thu các tham luận, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Đỗ Thị Minh Trâm khẳng định quan điểm xuyên suốt: thước đo cuối cùng của khuyến công không chỉ là số đề án hay tỷ lệ giải ngân, mà là sau hỗ trợ tạo thêm được bao nhiêu năng lực sản xuất, giá trị gia tăng, thị trường, đơn hàng và nguồn lực xã hội huy động.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Để hoàn thành kế hoạch năm 2026 và tạo nền tảng vững chắc cho năm 2027, Lãnh đạo Cục Công nghiệp đề nghị các địa phương tập trung dồn lực triển khai sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Trước hết, cần rà soát thực chất kế hoạch năm 2026, phân loại cụ thể từng đề án hoàn thành, đang triển khai hay không còn khả thi để tháo gỡ dứt điểm khó khăn về hồ sơ, vốn đối ứng và quyết toán, tuyệt đối không để nguồn lực chậm đến cơ sở.

Cùng với đó, công tác xây dựng kế hoạch năm 2027 phải đổi mới mạnh mẽ theo hướng liên kết chuỗi, chuyển từ việc tổng hợp nhu cầu mua sắm thiết bị đơn lẻ sang chủ động khảo sát toàn diện các ngành hàng tiềm năng. Với thế mạnh sẵn có của phía Nam, cần phát huy vai trò đầu mối của TP. Hồ Chí Minh để xây dựng các đề án gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu, logistics, chuyển đổi số, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn.

Về mặt thể chế, các địa phương phải khẩn trương cập nhật đồng bộ khung khổ pháp lý mới gồm Nghị định số 235/2025/NĐ-CP và các Thông tư số 63/2025/TT-BCT, 66/2026/TT-BCT, 139/2026/TT-BTC; đặc biệt lưu ý rà soát cơ chế chi và xử lý chặt chẽ các điều khoản chuyển tiếp.

Song song đó, việc củng cố hệ thống thực thi cần gắn liền với tinh gọn tổ chức, kiện toàn đội ngũ cán bộ chuyên trách từ cấp tỉnh đến cấp xã, đồng thời mở rộng các dịch vụ tư vấn kỹ thuật, quản trị chuyên sâu để từng bước nâng cao tính tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp.

Đối với các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP), chính sách hỗ trợ sau bình chọn không dừng lại ở danh hiệu hay chứng nhận mà phải mở đường nâng cấp bao bì, chất lượng, thương hiệu và đưa sản phẩm thâm nhập vào các kênh bán lẻ hiện đại, sàn thương mại điện tử và chuỗi xuất khẩu.

Cuối cùng, toàn ngành chuyển mạnh sang quản trị trên nền tảng dữ liệu số, chuẩn hóa thông tin trên Hệ thống thông tin quản lý khuyến công, lấy mức tăng sản lượng, doanh thu, thị trường, suất tiết kiệm nguyên liệu cùng số vốn xã hội huy động được làm thước đo đánh giá kết quả thực tế.

Lãnh đạo Cục Công nghiệp khẳng định quá trình tiếp nhận quản lý nhà nước về khuyến công bảo đảm tính kế thừa, liên tục, không làm gián đoạn quyền lợi của cơ sở thụ hưởng, đồng thời cam kết Cục sẽ luôn đồng hành chặt chẽ cùng các địa phương nhằm đưa chính sách đi nhanh và trúng vào thực tiễn sản xuất.

Bài và ảnh: Trung Trực