Quyết liệt đấu tranh

Thời gian qua, lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, vi phạm sở hữu trí tuệ. Trong đó, cơ quan Công an điều tra, khởi tố nhiều đối tượng sử dụng các trang mạng xã hội để sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả.

Đơn cử như, trong tháng 4/2026, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã có kết luận điều tra đề nghị Viện KSND cùng cấp truy tố 29 đối tượng về các tội: Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm,… xảy ra tại Công ty Rance Pharma và “hệ sinh thái” của Công ty này. Các đối tượng đã trao đổi, thống nhất thành lập và chỉ đạo cấp dưới thực hiện chuỗi hành vi sai phạm có hệ thống từ làm thủ tục đăng ký bản công bố, tự công bố sản phẩm đến cắt giảm, thay thế thành phần nguyên liệu để giảm chi phí sản xuất, từ đó sản xuất số lượng sản phẩm lớn phân phối, tiêu thụ trên hầu hết các tỉnh, thành phố trên toàn quốc, trong đó, có 426 lô sản phẩm sữa được kết luận là hàng giả có giá trị trên 54 tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền trên 39,5 tỷ đồng.

Mới đây, ngày 07/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 21 bị can trong đường dây quảng cáo gian dối sản phẩm “Xương khớp bà Sáu” trên mạng. Các đối tượng đã sử dụng hình ảnh người nổi tiếng được chỉnh sửa, cắt ghép, đồng thời đưa ra thông tin phóng đại về công dụng, chất lượng sản phẩm nhằm tạo niềm tin và thúc đẩy khách hàng mua hàng. Trong thời gian từ tháng 5/2026 đến tháng 7/2026, các đối tượng đã bán thành công 5.429 đơn hàng trên phạm vi cả nước, với tổng giá trị tiền hàng hơn 2,67 tỷ đồng.

Theo Đại tá Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công An): Sáu tháng đầu năm 2026, lực lượng Công an phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025; khởi tố 123 vụ án với 249 bị can, tăng 351% về số vụ và 442% về số bị can. Trong nhiều vụ việc, sản phẩm vi phạm chỉ là phần nổi; phía sau là cả một hệ sinh thái gian dối được hình thành từ đầu vào, công thức, công bố, kiểm nghiệm, ghi nhãn, quảng cáo đến tiêu thụ và che giấu lợi ích bất chính.

Từ thực tế đấu tranh của các cơ quan chức năng cho thấy, việc tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm không bảo đảm chất lượng trên môi trường mạng ngày càng tinh vi, diễn biến phức tạp, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, truy vết và xử lý vi phạm. Các hành vi vi phạm đang có xu hướng chuyển mạnh sang hoạt động kinh doanh trực tuyến thông qua các sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng.

Điều đáng lo ngại là phần lớn các cơ sở sản xuất thực phẩm giả và thực phẩm không rõ nguồn gốc đều hoạt động trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Nguyên liệu đầu vào không được kiểm soát, quy trình chế biến thủ công, mất vệ sinh, sử dụng nước không đạt quy chuẩn, lạm dụng phụ gia và hóa chất để kéo dài thời gian bảo quản hoặc tạo màu sắc, hương vị hấp dẫn. Những yếu tố này khiến nguy cơ gây ngộ độc và phát sinh bệnh tật tăng cao.

Quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm, siết kinh doanh online

Hiện nay, Bộ Y tế đang chủ trì và soạn thảo Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) năm 2026. chủ trì soạn thảo tập trung đổi mới toàn diện hệ thống quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ xuyên suốt chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra an toàn thực phẩm trên thị trường (hậu kiểm); số hóa và xây dựng hệ thống thông tin, dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm liên thông giữa các bộ, ngành; nâng cao hiệu quả quản lý đối với loại hình thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

TS. Dược sĩ Chu Quốc Thịnh – Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế)

Góp ý xây dựng dự thảo, Bộ Công an cho rằng hồ sơ dự thảo chính sách hiện mới đề cập đến việc quản lý hoạt động quảng cáo sản phẩm trên không gian mạng, trong khi thực tế các đối tượng vi phạm đang có xu hướng chuyển sang tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng thông qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok.

Do đó, Bộ Công an đề xuất Luật An toàn thực phẩm cần bổ sung các quy định cụ thể về trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm.

Bộ Công an đề xuất, các nền tảng phải có trách nhiệm xác thực danh tính người bán thực phẩm, yêu cầu lưu trữ thông tin và dữ liệu giao dịch, đồng thời cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu để phục vụ công tác quản lý, thanh tra, điều tra theo quy định pháp luật.Bên cạnh đó, các sàn cũng cần có trách nhiệm kịp thời gỡ bỏ những sản phẩm đã bị cơ quan chức năng cảnh báo hoặc xác định vi phạm.

Theo ông Chu Quốc Thịnh - Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế: Bộ Y tế phối hợp các bộ ngành xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi theo hướng chuyển mạnh tư duy quản lý An toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm". Đồng thời, phải kiện toàn bộ máy quản lý An toàn thực phẩm thống nhất một đầu mối. Quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, chuỗi sản xuất, truy xuất nguồn gốc. Mục tiêu là để tăng cường bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Để xây dựng bộ Luật này, Bộ Y tế dự thảo 5 chính sách trụ cột về quản lý An toàn thực phẩm trong thời gian tới. Đó là quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng, cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể; hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Minh Vũ