Tháng Bảy là dịp để mỗi người lắng lại, hướng về quá khứ bằng lòng biết ơn và sự trân trọng. Giữa nhịp sống hiện đại, hành trình trở về Nhà máy Điện Việt Trì không chỉ là tìm về một địa danh lịch sử, mà còn bồi hồi tưởng nhớ những thế hệ cán bộ, công nhân đã từng lao động, chiến đấu và hy sinh, góp phần giữ cho dòng điện luôn sáng trong những năm tháng chiến tranh.

Trở lại nơi đây hôm nay, không còn tiếng turbine rền vang, không còn những cột khói trắng vươn cao giữa bầu trời. Không gian tĩnh lặng của nhà máy như gợi nhắc về một chặng đường lịch sử đã qua. Giữa khuôn viên nhà máy, tấm bia tưởng niệm vẫn hiện diện hiên ngang như một nhân chứng lịch sử, nhắc nhớ về những con người đã gửi trọn tuổi thanh xuân và cả cuộc đời mình cho dòng điện của Tổ quốc.

Những bàn tay năm ấy thắp sáng hành trình phát triển của ngành Điện miền Bắc

Cách đây hơn sáu thập kỷ, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Điện là trái tim, là huyết mạch của khu công nghiệp", Nhà máy Điện Việt Trì được khởi công xây dựng năm 1959 trong khí thế sôi nổi của công cuộc kiến thiết miền Bắc. Chỉ sau hai năm xây dựng, ngày 02/9/1960, dòng điện đầu tiên đã được hòa vào lưới điện quốc gia, mở ra một trang mới cho sự phát triển công nghiệp của vùng Đất Tổ và các tỉnh lân cận.  

Nhưng lịch sử của Nhà máy Điện Việt Trì không chỉ được viết bằng những dòng điện hay những con số sản lượng. Lịch sử ấy được viết bằng lòng quả cảm của những người công nhân điện trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Khi bom đạn Mỹ trút xuống miền Bắc, Nhà máy Điện Việt Trì trở thành trọng điểm đánh phá. Những mái nhà đổ sập, những thiết bị bị hư hỏng, những hố bom loang lổ trên mặt đất. Nhưng giữa khói lửa chiến tranh, những người thợ điện vẫn không rời vị trí. Họ hiểu rằng phía sau mỗi tổ máy là nhịp sống của hàng vạn con người. Phía sau mỗi đường dây là những nhà máy đang sản xuất cho tiền tuyến. Và phía sau ánh điện là niềm tin chiến thắng!

Đội tự vệ của Nhà máy Điện Việt Trì - những chiến sĩ thầm lặng vừa sản xuất, vừa chiến đấu, giữ vững dòng điện phục vụ đất nước

Dưới mưa bom, những người công nhân vẫn kiên cường bám lò, bám máy, bám đường dây với một niềm tin giản dị mà mãnh liệt: Dòng điện không được phép tắt. Có những người vừa rời ghế nhà trường đã khoác lên mình màu áo công nhân điện. Có những người ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo những ước mơ còn dang dở… Họ đã nằm lại nơi công trường, để đổi lấy những dòng điện vẫn sáng giữa những ngày chiến tranh ác liệt.

Từ năm 1967 đến năm 1972, 13 cán bộ, công nhân Nhà máy Điện Việt Trì đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ sản xuất và chiến đấu. Họ đến từ nhiều miền quê của Tổ quốc, mang theo khát vọng cống hiến và để lại phía sau tuổi xuân đẹp nhất. Khẩu hiệu "Quyết tử cho dòng điện quyết sinh" không chỉ là lời hô vang trong những năm tháng chiến tranh mà đã trở thành biểu tượng đẹp của tinh thần người thợ điện Việt Nam. Sự hy sinh ấy đã hòa vào lịch sử ngành Điện, trở thành một phần của dòng chảy bất tận mang tên lòng yêu nước.

Nhà bia tưởng niệm 13 cán bộ, công nhân Nhà máy Điện Việt Trì đã anh dũng hy sinh để bảo vệ dòng điện trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Hơn ba mươi năm kể từ ngày Nhà máy Điện Việt Trì hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình. Những tổ máy năm xưa không còn vận hành, tiếng còi ca sản xuất đã lùi vào ký ức. Thế nhưng, có những giá trị chưa bao giờ thuộc về quá khứ. Đó là tinh thần "bám lò, bám máy, bám đường dây" của những người thợ điện; là ý chí kiên cường giữa bom đạn chiến tranh; là sự hy sinh lặng thầm của những người đã gửi lại tuổi xuân nơi công trường để giữ cho dòng điện không tắt.

Chính những cống hiến và hy sinh ấy đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý, trong đó có Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước cùng nhiều huân chương cao quý. Đó không chỉ là sự ghi nhận đối với những thành tích xuất sắc trong lao động sản xuất và chiến đấu, mà còn là minh chứng cho tinh thần quả cảm, ý chí vượt khó và lòng tận tụy của các thế hệ người thợ điện Đất Tổ.

Các phần thưởng cao quý của Nhà nước dành tặng Nhà máy điện Việt Trì

Trong không gian tĩnh lặng của những ngày tháng Bảy, đứng trước bia tưởng niệm các liệt sĩ ngành Điện, lòng người không khỏi bồi hồi xúc động. Mỗi cái tên được khắc ghi nơi đây là một cuộc đời đã gửi lại tuổi xuân cho Tổ quốc, là một câu chuyện đẹp về lòng dũng cảm và sự hy sinh. Chính từ những mất mát ấy mà hôm nay chúng ta được sống trong hòa bình, được thụ hưởng thành quả của sự phát triển và những dòng điện sáng khắp mọi miền đất nước. Để rồi càng thấm thía rằng, ánh sáng của Nhà máy Điện Việt Trì không chỉ là ánh sáng của những dòng điện được phát lên từ hơn sáu mươi năm trước, mà còn là ánh sáng của lòng yêu nước, của tinh thần tận hiến và trách nhiệm được các thế hệ người thợ điện gìn giữ, trao truyền qua năm tháng.

Có những ngọn lửa đã tắt từ rất lâu, nhưng ánh sáng của nó vẫn còn mãi. Cũng như những người thợ điện năm xưa, dù năm tháng đã đi qua nhưng giá trị mà họ để lại vẫn đang hiện hữu trong truyền thống vẻ vang của ngành Điện và trong niềm tự hào của các thế hệ tiếp nối. Những phẩm chất cao đẹp, ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến của các thế hệ đi trước vẫn đang được gìn giữ, kế thừa và phát huy trong hành trình bảo đảm nguồn điện an toàn, ổn định, phục vụ sự phát triển của đất nước. Đó chính là sự tiếp nối của một ngọn lửa không bao giờ tắt - ngọn lửa của lòng yêu nước, tình yêu nghề và trách nhiệm của những người thợ điện Việt Nam qua các thế hệ.

Minh Phương - CTĐL Phú Thọ