Xã Chuyên Mỹ có bốn làng nghề truyền thống, bao gồm Chuôn Ngọ, Chuôn Hạ, Chuôn Trung, Chuôn Thượng đã và đang gìn giữ, phát triển nghề truyền thống khảm trai sơn mài. Nghề khảm trai không đơn giản chỉ là nghề đục đẽo, lắp ráp theo khuôn mẫu nhất định mà đó là cả một quá trình sáng tạo nghệ thuật.
Tiếp nối truyền thống của quê hương, nghệ nhân Vũ Văn Ca đã dày công tìm hiểu, nghiên cứu, chế tác. Qua quá trình sáng tạo, chế tác, nghệ nhân Vũ Văn Ca đã tạo nên nhiều sản phẩm là những tác phẩm mang vẻ đẹp truyền thống có giá trị kinh tế cao như: Tủ chè, Bộ trường tam sơn 10 món, Tam sơn long quấn thủy, Ngũ nhạc long quấn thủy, tranh chữ Phúc…. Trong đó, nổi bật có tác phẩm Tráp trầu cau khảm ốc đã được Bộ Công Thương cấp chứng nhận Sản phẩm RISEP cấp quốc gia.
Nghệ nhân Vũ Văn Ca chia sẻ, để tạo ra một sản phẩm phải trải qua quy trình chế tác nhiều bước như: Phác thảo, chọn vật liệu, đục, cắt, gắn kết các mảnh cắt theo mẫu, đục khắc gỗ… Các bước này đều đòi hỏi sự chỉn chu, tỉ mỉ và chính xác cao.
Sản phẩm Tráp trầu cau khảm ốc là sản phẩm đại diện cho tập thể Hợp tác xã Sản xuất nguyên liệu khảm ốc Chuôn Thượng (HTX). Sản phẩm được chế tác bởi đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân với chất liệu ốc đỏ lửa, vàng tranh. Sản phẩm tráp trầu cau mang ý nghĩa thiêng liêng của tình yêu lứa đôi chung thuỷ và sự gắn kết bền chặt giữa hai gia đình Việt.
“Khi chế tác, chúng tôi đã lấy ý tưởng từ những sự tích xưa, gắn với truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt Nam. Sau 3 tháng thổi hồn, tác phẩm Tráp trầu cau khảm ốc được hoàn thiện với hoa văn, họa tiết sống động” – Nghệ nhân Vũ Văn Ca chia sẻ.
Những năm qua, HTX đã lần lượt tham gia chương trình bình chọn RISEP cấp thành phố, khu vực, quốc gia. Trải qua các kỳ bình chọn, sản phẩm Tráp trầu cau khảm ốc đã được công nhận là sản phẩm RISEP cấp quốc gia 2025.
Khi tham gia dự thi và đạt giải, sản phẩm đã được quảng bá trên các kênh truyền thông, chính vì vậy đã được nhiều người biết hơn về nghề truyền thống khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ. Nghệ nhân cùng một số thợ giỏi trong làng nghề cũng được mời tham dự nhiều cuộc triển lãm trên cả nước do Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội giới thiệu. Nhờ đó đã góp phần lan toả nghề khảm ốc, giúp làng nghề xã Chuyên Mỹ ngày càng nổi tiếng hơn.
Theo nghệ nhân Vũ Văn Ca, sự quan tâm của Bộ Công Thương, Thành phố Hà Nội có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ nói riêng, cũng như làng nghề của Thủ đô và cả nước nói chung. Trong đó, chứng nhận RISEP là nguồn động viên, ghi nhận công sức, trí tuệ của nghệ nhân làng nghề. Vừa qua, làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ đã trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố Thủ công thế giới, chứng nhận RISEP là hành trang quan trọng để chúng tôi tự tin hội nhập, mang tinh hoa sản phẩm làng nghề Chuyên Mỹ đến với bạn bè quốc tế.
Minh Anh
