Giai đoạn 2021 - 2025, công tác khuyến công trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã gặt hái được những thành tựu rất đáng khích lệ, đóng góp tích cực vào bức tranh phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Sự quan tâm, hướng dẫn và hỗ trợ kịp thời từ Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan chính là bệ đỡ vững chắc giúp nguồn vốn khuyến công quốc gia được khơi thông hiệu quả.

Theo số liệu từ Sở Công Thương Bắc Ninh, tổng kinh phí khuyến công quốc gia được phê duyệt hỗ trợ cho địa phương trong giai đoạn này đạt gần 19,8 tỷ đồng. Đối với một tỉnh có tốc độ công nghiệp hóa nhanh như Bắc Ninh, nguồn kinh phí này có ý nghĩa như dòng "vốn mồi" vô cùng quý giá, giúp hàng chục doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cơ sở CNNT có thêm điểm tựa tài chính để mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, mua sắm máy móc thiết bị tiên tiến vào dây chuyền sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và nội địa hóa sản phẩm.

Bên cạnh đó, nguồn vốn khuyến công quốc gia còn bao phủ và đồng hành cùng doanh nghiệp trong nhiều hoạt động quản lý nhà nước chuyên ngành khác. Có thể kể đến các chương trình hỗ trợ phát triển thương hiệu, thúc đẩy ứng dụng thương mại điện tử, xúc tiến thương mại mở rộng thị trường tiêu thụ và đặc biệt là áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Các chương trình này đã góp phần đắc lực vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho lao động địa phương.

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, song từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, ông Nguyễn Thanh Thi thẳng thắn nhìn nhận rằng cơ chế chính sách khuyến công hiện hành vẫn còn bộc lộ những hạn chế. Nút thắt đầu tiên và cốt lõi nằm ở định mức hỗ trợ đối với các nội dung trọng điểm của hoạt động khuyến công đã không còn theo kịp biến động của thị trường. Cụ thể, theo quy định tại Thông tư số 28/2018/TT-BTC của Bộ Tài chính, mức hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật hiện nay chỉ ở mức tối đa 01 tỷ đồng/mô hình. Trong khi mức hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến, chuyển giao công nghệ tối đa là 300 triệu đồng/cơ sở.

"Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhu cầu đầu tư các dây chuyền sản xuất đồng bộ, hệ thống máy móc thông minh của các cơ sở CNNT ngày một lớn. Trong khi đó, chi phí đầu tư thực tế đã tăng đáng kể so với thời điểm ban hành chính sách. Mức hỗ trợ cũ không còn đủ tính hấp dẫn, chưa tạo ra động lực đủ mạnh để thu hút và khuyến khích các cơ sở mạnh dạn đầu tư." - Ông Nguyễn Thanh Thi phân tích.

Trước thực tế này, Sở Công Thương Bắc Ninh đã đề xuất Bộ Công Thương và Bộ Tài chính nghiên cứu, xem xét điều chỉnh tăng mạnh định mức hỗ trợ. Cụ thể, kiến nghị nâng mức hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật lên tối đa 03 tỷ đồng/mô hình (tăng gấp 3 lần) và nâng mức hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị tiên tiến lên tối đa 600 triệu đồng/cơ sở (tăng gấp đôi). Sự điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích đủ lớn về mặt tài chính, giúp chính sách khuyến công lấy lại vị thế trở thành đòn bẩy thúc đẩy sản xuất kinh doanh và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, về mức chi quản lý chương trình, đề án khuyến công cũng được đề cập. Theo quy định hiện hành, cơ quan quản lý kinh phí khuyến công chỉ được sử dụng tối đa 1,5% kinh phí khuyến công và đơn vị triển khai thực hiện đề án được chi tối đa 03% dự toán đề án cho hoạt động quản lý chương trình.

Thực tiễn cho thấy, định mức chi này đang tạo ra áp lực rất lớn cho đội ngũ cán bộ làm khuyến công tại địa phương. Đặc biệt, thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy và sắp xếp đổi mới đơn vị hành chính, địa bàn quản lý của các cơ quan chuyên môn ngày càng mở rộng, số lượng cơ sở CNNT cần hỗ trợ tăng lên trong khi biên chế lại giảm đi đáng kể. Khối lượng và áp lực công việc đặt lên đôi vai đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ khuyến công ngày một lớn.

Trong khi đó, chi phí phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, tổ chức hội nghị, tập huấn, tư vấn, khảo sát thực tế... đều có xu hướng tăng mạnh theo biến động giá cả thị trường. Định mức chi quá thấp như hiện tại đang gây ra nhiều bó buộc, khó khăn cho việc nâng cao chất lượng quản lý đề án. Nhằm giải quyết triệt để bài toán này, Bắc Ninh kiến nghị điều chỉnh tăng tỷ lệ chi quản lý chương trình khuyến công theo hướng: Tối đa lên 3% đối với cơ quan quản lý và 6% đối với đơn vị trực tiếp triển khai thực hiện đề án. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng giám sát, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Đặc biệt, liên quan đến tổ chức bộ máy, vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 105/NQ-CP ngày 08/4/2026 về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. Nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các địa phương triển khai hiệu quả, Bắc Ninh đề nghị Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sớm nghiên cứu, ban hành các quy định về danh mục dịch vụ sự nghiệp công, định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước thuộc lĩnh vực Công Thương.

Đồng thời, ông Nguyễn Thanh Thi đặc biệt nhấn mạnh, đề nghị Bộ Công Thương, Bộ Tài chính nghiên cứu, tham mưu Chính phủ xem xét tiếp tục duy trì mô hình Trung tâm Phát triển công nghiệp/Khuyến công cấp tỉnh là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Công Thương. Thực tiễn đã chứng minh, đây chính là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò xương sống trong việc triển khai các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp và cơ sở CNNT. Sự ổn định của mô hình tổ chức này là điều kiện tiên quyết để thực hiện tốt các nhiệm vụ quản lý nhà nước từ khuyến công, công nghiệp hỗ trợ, tiết kiệm năng lượng, phát triển thương hiệu đến thương mại điện tử và xúc tiến thương mại tại địa phương trong thời gian tới.

Có thể thấy, những kiến nghị sửa đổi từ thực tiễn của ngành Công Thương Bắc Ninh đã phản ánh trúng và đúng những nút thắt lớn của công tác khuyến công từ cơ sở hiện nay. Đây không chỉ là câu chuyện của riêng một địa phương mà còn là bài toán chung trên cả nước. Việc điều chỉnh định mức hỗ trợ công nghệ, tăng tỷ lệ chi quản lý và đơn giản hóa thẩm quyền ban hành văn bản rất cần được Bộ Công Thương, Bộ Tài chính sớm nghiên cứu, tiếp thu để cụ thể hóa vào chính sách. Có như vậy, công tác khuyến công mới thực sự phát huy tối đa hiệu quả, giải phóng sức mạnh của dòng vốn quốc gia để tiếp sức cho CNNT phát triển bền vững.

An Nhi