Ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán tại Lào Cai, nền nhiệt đã có dấu hiệu tăng cao bất thường. Ghi nhận đầu tháng Ba cho thấy nhiệt độ ban ngày đã lên tới khoảng 32°C – cao hơn so với trung bình nhiều năm cùng kỳ.

Dự báo trong các ngày từ 27–28/3, khu vực Tây Bắc Bộ có khả năng xuất hiện nắng nóng diện rộng với nhiệt độ phổ biến 35–36°C; từ ngày 29/3, nắng nóng tiếp tục mở rộng ra toàn miền Bắc, có nơi lên tới 36–37°C. Những diễn biến này cho thấy mùa nắng nóng năm nay không chỉ đến sớm mà còn tiềm ẩn nhiều yếu tố cực đoan.

Diễn biến thời tiết bất thường này không chỉ là dấu hiệu của một mùa hè đến sớm, mà còn kéo theo những tác động rõ rệt đến đời sống sinh hoạt, trong đó có chi phí sử dụng điện của các hộ gia đình.

Phụ tải tăng nhanh, áp lực dồn vào giờ cao điểm

Khi nhiệt độ tăng cao, nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện, tủ lạnh… gia tăng mạnh, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm buổi trưa và buổi tối. Đây là thời điểm hệ thống điện phải “gồng mình” đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng đột biến.

Nhân viên Điện lực Lào Cai kiểm tra, hướng dẫn khách hàng sử dụng điện an toàn, hiệu quả trong mùa nắng nóng

Theo ông Nguyễn Trung Hòa, Phó Trưởng phòng Kinh doanh Công ty Điện lực Lào Cai, cơ cấu phụ tải năm 2025 cho thấy khối công nghiệp – xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 70,37%, trong khi nhóm quản lý tiêu dùng chiếm 22,34%. Tuy nhiên, trong điều kiện nắng nóng, phụ tải sinh hoạt lại có tốc độ tăng nhanh hơn do nhu cầu làm mát tăng đột biến tại các hộ gia đình.

“Thực tế nhiều năm cho thấy, chỉ cần nền nhiệt tăng cao bất thường trong thời gian ngắn, phụ tải toàn hệ thống có thể tăng mạnh, tạo áp lực lớn cho công tác vận hành”, ông Hòa cho biết.

Không chỉ làm tăng chi phí điện của từng hộ gia đình, sự gia tăng đồng thời của phụ tải sinh hoạt còn đặt ra thách thức đối với hệ thống điện, đặc biệt tại các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh hoặc mật độ sử dụng điều hòa cao. Nếu không có các giải pháp điều hành phù hợp, nguy cơ quá tải cục bộ trong giờ cao điểm hoàn toàn có thể xảy ra.

Vì sao hóa đơn tiền điện tăng cao?

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều hộ gia đình “giật mình” khi nhận hóa đơn tiền điện trong mùa nắng nóng chính là cơ chế giá điện bậc thang lũy tiến. Theo đó, khi sản lượng điện tiêu thụ vượt qua các ngưỡng quy định, phần điện năng tăng thêm sẽ được tính theo đơn giá cao hơn. Điều này đồng nghĩa với việc, chỉ cần sản lượng điện tăng thêm vài chục kWh trong tháng nắng nóng, tổng chi phí tiền điện có thể tăng đáng kể so với tháng trước.

Đặc biệt, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, việc sử dụng điều hòa liên tục trong nhiều giờ, kết hợp với các thiết bị công suất lớn khác như bình nóng lạnh, bếp điện… có thể khiến sản lượng điện tăng theo cấp số, đẩy nhanh việc chuyển sang các bậc giá cao hơn.

Ngành Điện chủ động kiểm tra, củng cố lưới điện nhằm đảm bảo vận hành an toàn trong điều kiện phụ tải tăng cao

Ông Cao Bình Định, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai nhấn mạnh: “Nền nhiệt tăng sớm ngay từ đầu tháng Ba là yếu tố khiến phụ tải sinh hoạt có xu hướng tăng nhanh. Khách hàng cần chủ động điều chỉnh thói quen sử dụng điện để kiểm soát chi phí, như cài đặt điều hòa ở mức 26–27°C, hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn và theo dõi sản lượng điện hằng ngày.”

Tiết kiệm điện – giải pháp trước mắt nhưng mang ý nghĩa lâu dài

Trước áp lực từ nhu cầu sử dụng điện tăng cao, ngành điện khuyến cáo khách hàng sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả. Những hành động đơn giản như tắt thiết bị khi không sử dụng, tận dụng thông gió tự nhiên, vệ sinh thiết bị định kỳ… không chỉ giúp giảm chi phí tiền điện mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống điện trong giờ cao điểm.

Đáng chú ý, việc theo dõi sản lượng điện tiêu thụ hằng ngày thông qua các ứng dụng chăm sóc khách hàng của ngành điện đang trở thành công cụ hữu ích, giúp người dân chủ động điều chỉnh hành vi sử dụng điện.

Ở góc độ rộng hơn, việc sử dụng điện hợp lý không chỉ là câu chuyện chi tiêu của mỗi gia đình, mà còn là trách nhiệm chung trong việc đảm bảo vận hành an toàn, ổn định của hệ thống điện, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.

Điện mặt trời mái nhà: Giải pháp chủ động trước biến động chi phí

Bên cạnh các giải pháp tiết kiệm điện, điện mặt trời mái nhà đang nổi lên như một hướng đi hiệu quả, giúp các hộ gia đình và doanh nghiệp chủ động nguồn điện trong mùa nắng nóng.

Điện mặt trời mái nhà giúp các hộ gia đình chủ động nguồn điện, giảm chi phí và góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện

Tính đến hết tháng 2/2026, toàn tỉnh Lào Cai có 370 khách hàng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 12.151 kW. Trong đó, 224 khách hàng đã tham gia bán điện dư cho ngành điện, với sản lượng điện dư năm 2025 đạt hơn 1,6 triệu kWh, mang lại giá trị thanh toán khoảng 2,7 tỷ đồng.

Thực tế tại gia đình ông Văn Hữu Khánh (xã Bát Xát) cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình này. Sau khi đầu tư hệ thống điện mặt trời, chi phí tiền điện của gia đình đã giảm từ 3–4 triệu đồng mỗi tháng xuống chỉ còn vài trăm nghìn đồng.

Không chỉ giúp giảm chi phí, điện mặt trời mái nhà còn góp phần cung cấp nguồn điện tại chỗ vào ban ngày – thời điểm nhu cầu làm mát tăng cao, qua đó giảm áp lực cho lưới điện khu vực và hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ.

Chủ động thích ứng với mùa nắng nóng

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, việc nắng nóng đến sớm và kéo dài không còn là hiện tượng bất thường mà đang dần trở thành xu hướng.

Công ty Điện lực Lào Cai khẳng định luôn chủ động các phương án vận hành, đảm bảo cung ứng điện an toàn, liên tục phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và đời sống nhân dân. Tuy nhiên, để hệ thống điện vận hành ổn định trong cao điểm nắng nóng, rất cần sự đồng hành của khách hàng trong việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Bởi lẽ, mỗi kWh điện được tiết giảm không chỉ giúp giảm chi phí cho từng hộ gia đình, mà còn góp phần giảm áp lực chung cho hệ thống điện, đảm bảo dòng điện luôn thông suốt trong những ngày hè khắc nghiệt.

Nguyễn Hiền – CTĐL Lào Cai