Khu vực nông thôn Việt Nam từ lâu được ví như mỏ vàng về nguyên liệu và kỹ nghệ truyền thống. Tuy nhiên, rào cản về công nghệ, quản trị và thị trường đã khiến nhiều sản phẩm chất lượng vẫn mãi ẩn mình sau lũy tre làng. Việc ban hành Chỉ thị 20 cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy làm khuyến công khi không chỉ là hỗ trợ phần ngọn như kinh phí mua máy móc, mà là xây dựng một hệ sinh thái toàn diện để doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tại nông thôn tự tin lớn mạnh. Trong đó, trọng tâm là đẩy mạnh công tác bình chọn và hậu hỗ trợ cho các RISEP.

RISEP là thước đo chất lượng thay vì danh hiệu

Từ khi Chỉ thị 20 đi vào cuộc sống, công tác bình chọn RISEP tại các địa phương đã có bước chuyển mình mạnh mẽ về cả chất và lượng. Thay vì chạy theo số lượng, các tiêu chí đánh giá nay đã được siết chặt và chuẩn hóa hơn nhằm tập trung vào tính thị trường của sản phẩm. Các sản phẩm cần có khả năng phát triển sản xuất khối lượng lớn, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng hiện đại nhưng vẫn đảm bảo tính văn hóa và thẩm mỹ thông qua các thiết kế bao bì tinh tế. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn chất lượng khắt khe như chứng chỉ an toàn thực phẩm, ISO, HACCP và đặc biệt là yếu tố bảo vệ môi trường cũng được ưu tiên hàng đầu.

Việc tổ chức bình chọn RISEP được thực hiện xuyên suốt từ cấp huyện đến cấp quốc gia đã tạo ra một phễu lọc hiệu quả. Chỉ thị 20 yêu cầu các Sở Công Thương phải đổi mới phương thức tổ chức, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong khâu xét duyệt để đảm bảo tính khách quan và minh bạch. Chính sự khắt khe này đã khiến danh hiệu RISEP trở thành chứng chỉ uy tín, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận hệ thống siêu thị lớn hoặc đối tác nước ngoài.

Minh chứng rõ nét nhất cho tư duy này là hành trình vươn tầm của thương hiệu Trà hoa vàng Quy Hoa (Quảng Ninh). Trước đây, dù sở hữu nguồn dược liệu quý nhưng do sản xuất quy mô nhỏ, sản phẩm khó lòng cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường lớn. Trong những năm gần đây, sản phẩm Trà hoa vàng Quy Hoa đã được công nhận là RISEP cấp quốc gia. Sau vinh danh, doanh nghiệp tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ chính sách khuyến công, trong đó có việc đầu tư hệ thống máy sấy đông lạnh thăng hoa tiên tiến. Công nghệ này không chỉ giữ nguyên màu sắc, hình dáng mà còn bảo toàn dược tính của hoa – yếu tố then chốt giúp nâng giá trị sản phẩm lên nhiều lần và đưa thương hiệu này vươn xa hơn.

Chiến lược chắp cánh bài bản và kỳ vọng về trục liên kết bền vững

Điểm sáng nhất của Chỉ thị 20 chính là tư duy không bỏ rơi sản phẩm sau vinh danh. Các cơ sở sản xuất sẽ được ưu tiên tiếp cận nguồn kinh phí khuyến công để hiện đại hóa sản xuất, đảm bảo sự đồng nhất về chất lượng cho xuất khẩu. Song song đó, các hoạt động tư vấn hỗ trợ thiết kế lại bộ nhận diện thương hiệu cũng được mở rộng. Những câu chuyện về RISEP được lồng ghép tinh tế vào bao bì, giúp nâng tầm cả giá trị văn hóa lẫn kinh tế.

Về xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương chỉ đạo việc kết nối RISEP vào các chuỗi cung ứng lớn và đa dạng hóa kênh phân phối. Không chỉ dừng lại ở các hội chợ truyền thống, các sản phẩm RISEP hiện nay được hỗ trợ đưa lên các sàn thương mại điện tử lớn, tham gia vào chương trình kết nối cung cầu quốc gia và trưng bày tại các điểm giới thiệu sản phẩm tiêu biểu tại các thành phố lớn. Chỉ thị 20 còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững thông qua việc khuyến khích ứng dụng giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu tác động môi trường.

Thực tế tại nhiều địa phương như Bắc Ninh, Đồng Tháp… cho thấy nhiều sản phẩm từ gỗ mỹ nghệ đến thực phẩm chế biến đã lên kệ tại các hệ thống bán lẻ hiện đại. Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả, vẫn cần vượt qua những thách thức về nguồn kinh phí và thủ tục hành chính. Do vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và nhà nông để tạo nên một trục liên kết bền vững.

Chỉ thị 20/CT-BCT chính là bản tuyên ngôn cho sự chuyển mình của công nghiệp nông thôn Việt Nam. Bằng việc đẩy mạnh bình chọn và tập trung hậu hỗ trợ, chúng ta đang từng bước biến sản vật quê hương thành những thương hiệu mạnh, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế xã hội. Phía sau mỗi chứng nhận RISEP không chỉ là niềm tự hào của nghệ nhân, mà còn là sinh kế của hàng triệu lao động và diện mạo mới của một nền công nghiệp năng động, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc.

Trường An