Thực tế ngành tôm hiện nay cho thấy, sự tăng trưởng mạnh mẽ trong sản xuất luôn kéo theo khối lượng lớn các sản phẩm đồng hành (chiếm từ 35 - 45% trọng lượng con tôm), tạo ra áp lực lớn lên môi trường sinh thái và cản trở sự phát triển bền vững của toàn ngành. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng phần đầu tôm chứa nguồn dinh dưỡng vô cùng dồi dào, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho sức khỏe con người. Cụ thể, các khoáng chất như Canxi, Phốt pho, Natri, Magie, Kali hỗ trợ tích cực cho quá trình trao đổi chất, hệ xương, răng, tim mạch và thần kinh. Đặc biệt, tỷ lệ đạm trong đầu tôm cung cấp tới 17 loại axit amin với hàm lượng cao, bao trọn 9/9 loại axit amin thiết yếu mà cơ thể cần, đồng thời cung cấp nguồn chất béo quan trọng không thể thiếu. Không dừng lại ở thực phẩm, các phụ phẩm này còn là nguồn nguyên liệu quý để tạo ra Polymer sinh học, ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp, công nghiệp, thực phẩm chức năng, y tế và dược phẩm.

Nhạy bén trước tiềm năng to lớn từ các sản phẩm đồng hành, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng chớp lấy thời cơ, mạnh dạn nghiên cứu ứng dụng công nghệ chiết xuất từ phụ phẩm tôm. Các đơn vị đã xây dựng chiến lược thu mua dài hạn, thiết lập hệ thống thu gom bài bản nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng cao và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất, chế biến. Đáng chú ý, việc áp dụng định hướng "không chất thải" cùng mô hình kinh tế tuần hoàn 3R (Reduce – Reuse – Recycle) đã giúp doanh nghiệp thu hồi triệt để các thành phần dinh dưỡng, tái sử dụng, giảm thiểu tiêu hao nguồn lực, qua đó biến những phụ phẩm tưởng chừng bỏ đi thành nguồn thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng cho con người.

Điển hình cho xu thế chuyển dịch tích cực này là Công ty Cổ phần Việt Nam Food (VNF). Chính thức được thành lập vào năm 2014 với sự đầu tư chiến lược từ Quỹ VIG (Vietnam Investments Group), VNF đặt trụ sở tại Khu công nghiệp Hòa Trung (ấp Hòa Trung, xã Lương Thế Trân, tỉnh Cà Mau) mang sứ mệnh chuyên thu gom, xử lý các phụ phẩm như đầu và vỏ tôm từ các nhà máy chế biến. Từ nguồn nguyên liệu đặc thù này, kết hợp với việc ứng dụng công nghệ thủy phân enzyme đặc chủng, VNF được giới chuyên môn đánh giá là một trong những thương hiệu hàng đầu trong lĩnh vực phát triển chuỗi giá trị của ngành tôm Việt Nam.

Nổi bật nhất là bộ sản phẩm "Protein tôm thủy phân, dịch mực thủy phân, bột tôm thủy phân và Astaxanthin" cùng bộ sản phẩm "Chitin, Chitosan" của VNF đã xuất sắc vượt qua các tiêu chí khắt khe để trở thành một trong 108 sản phẩm, bộ sản phẩm được Bộ Công Thương trao tặng danh hiệu RISEP cấp quốc gia năm 2025. Sự kiện này một lần nữa khẳng định vị thế của VNF trong việc tạo ra chuỗi giá trị gia tăng mang tầm vóc thương hiệu Việt.

Luôn bám sát nhu cầu thị trường, VNF đã và đang tập trung nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ mới để thiết kế các sản phẩm đột phá hoặc cải tiến các dòng sản phẩm sao cho phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Nhờ sở hữu nền tảng công nghệ sản xuất hiện đại, hiệu quả và an toàn, Công ty có thể tối đa hóa chuỗi giá trị từ các sản phẩm đồng hành mà vẫn kiên định với mục tiêu thân thiện môi trường thông qua việc ưu tiên ứng dụng các giải pháp sinh học bền vững. Nhờ công nghệ sinh học thủy phân enzyme đặc chủng, VNF đã tung ra thị trường nhiều dòng sản phẩm giữ trọn hương vị tôm tự nhiên như bột tôm, dầu gạch tôm… có khả năng thay thế hoàn toàn các hương liệu tổng hợp, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe và cung cấp nguồn dinh dưỡng an toàn. Giới chuyên gia nhận định, đây là cuộc cách mạng trong việc biến "phụ phẩm" ngành tôm thành những sản phẩm có giá trị cao, vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa giảm thiểu lượng rác thải và các tác động tiêu cực đến môi trường.

Đặc biệt, sự vinh danh từ chương trình RISEP đã thực sự tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, củng cố vững chắc niềm tin của khách hàng đối với các thương hiệu Việt. Chị Nguyễn Thị Thuý Hà (phường Cửa Nam, Hà Nội) chia sẻ, với vai trò là người nội trợ chịu trách nhiệm chăm lo sức khỏe cho cả gia đình, chị luôn cẩn trọng trong việc tìm hiểu, mua sắm các loại thực phẩm và gia vị chất lượng cho bữa ăn hàng ngày. Thông qua chương trình truyền thông giới thiệu sản phẩm RISEP, chị Hà biết đến và quyết định sử dụng bột tôm VNF. Chị khẳng định, bột tôm là một nguyên liệu vô cùng tiện lợi, hỗ trợ đắc lực trong việc chuẩn bị các bữa ăn nhanh chóng. Đồng thời, sản phẩm cung cấp nguồn đạm tự nhiên cùng khoáng chất như canxi rất tốt cho sức khỏe, mang lại sự an tâm tuyệt đối khi gia đình được sử dụng thực phẩm sạch. Loại bột này giúp nước dùng, món canh và các món ăn khác trở nên đậm đà, có vị ngọt thanh và hậu vị sâu mà không cần lạm dụng nhiều hạt nêm công nghiệp hay bột ngọt.

Đồng quan điểm, chị Nguyễn Như Trang (sinh sống tại Khu đô thị Royal City, phường Thượng Đình, Hà Nội) cho biết: Giữa vô vàn các loại thực phẩm và gia vị phục vụ đời sống hiện nay, để lựa chọn được sản phẩm phù hợp và an toàn cho gia đình, bên cạnh những thông tin về chất lượng ghi trên bao bì, người tiêu dùng rất cần sự định hướng từ các sản phẩm đã được cơ quan chức năng thẩm định và vinh danh thông qua các chương trình uy tín. Điển hình như chương trình bình chọn RISEP do Bộ Công Thương tổ chức, những sản phẩm đạt giải bước ra từ chương trình này đã để lại ấn tượng rất tốt đẹp, dần xác lập chỗ đứng vững chắc trên thị trường và khơi dậy niềm tin mạnh mẽ từ phía khách hàng.

Có thể thấy rõ, việc mạnh dạn ứng dụng công nghệ hiện đại vào chế biến phụ phẩm tôm không chỉ giải quyết triệt để bài toán xử lý lượng "phụ phẩm" gây ô nhiễm môi trường, mà còn kiến tạo nên chuỗi sản phẩm mang giá trị thực tiễn cao, phục vụ thiết thực cho nhu cầu xã hội. Trong hành trình đó, chương trình RISEP đã thể hiện xuất sắc vai trò là người bạn đồng hành tích cực, trở thành cầu nối đưa những sản phẩm công nghiệp nông thôn chất lượng nhất đến tận tay người tiêu dùng. Đây chính là thước đo bảo chứng niềm tin của doanh nghiệp đối với khách hàng trong và ngoài nước, đồng thời tạo ra động lực to lớn thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển một cách nhanh chóng, xanh và bền vững.

Công Du