Hiệu quả từ nguồn “vốn mồi” ngân sách nhà nước
Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thị Lâm Giang – Cục trưởng Cục ĐCK khẳng định, khuyến công là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao thu nhập cho người dân. Trong những năm qua, dòng vốn khuyến công quốc gia đã chứng minh hiệu quả rõ rệt khi hỗ trợ hàng nghìn cơ sở đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến, phát triển sản phẩm tiêu biểu và xúc tiến thương mại.
“Thông qua hoạt động khuyến công, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả đã được hình thành và nhân rộng; năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã từng bước được nâng cao; nhiều sản phẩm địa phương đã khẳng định được vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế” – bà Nguyễn Thị Lâm Giang đánh giá.
Tại Hội thảo, ông Lê Tuấn Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính và kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho biết cơ quan chức năng đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Thông tư số 28/2018/TT-BTC và Thông tư số 64/2024/TT-BTC nhằm hoàn thiện cơ chế lập, quản lí và sử dụng kinh phí khuyến công theo hướng phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và yêu cầu thực tiễn của địa phương. Ông Lê Tuấn Anh cho rằng Thông tư số 28/2018/TT-BTC được ban hành trong bối cảnh trước đây nên một số nội dung không còn phù hợp và cần được cập nhật.
Đồng thời, ông cũng giới thiệu những điểm mới đáng chú ý trong Nghị định số 235/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 45/2012/NĐ-CP, trong đó tập trung vào thúc đẩy chuyển đổi số, hỗ trợ nghệ nhân ngành thủ công mĩ nghệ, cũng như hỗ trợ đầu tư công nghệ và thiết bị xử lí chất thải tại các cơ sở sản xuất nông thôn và cụm công nghiệp.
Ông Lê Tuấn Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính và kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho rằng dù quy mô kinh phí không lớn nhưng nguồn vốn khuyến công đóng vai trò then chốt như dòng “vốn mồi”, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ để huy động các nguồn lực xã hội cùng tham gia đầu tư phát triển sản xuất
Dưới góc nhìn quản lý tài chính, ông Lê Tuấn Anh cho hay, trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hằng năm ngân sách nhà nước bố trí khoảng 140-150 tỷ đồng cho hoạt động khuyến công. Dù quy mô kinh phí không lớn nhưng nguồn vốn này đóng vai trò then chốt như dòng “vốn mồi”, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ để huy động các nguồn lực xã hội cùng tham gia đầu tư phát triển sản xuất. Đại diện Sở Công Thương các tỉnh Phú Thọ, Bắc Ninh, Thanh Hóa… cũng đồng tình và đánh giá cao sự đóng góp tích cực của nguồn kinh phí này đối với tăng trưởng kinh tế nông thôn thời gian qua.
Yêu cầu siết chặt kỷ luật và đổi mới phương thức quản lý
Bên cạnh những kết quả đạt được, hội thảo thẳng thắn nhìn nhận bối cảnh hệ thống pháp luật (về ngân sách nhà nước, đầu tư công, cơ chế tự chủ...) đã có nhiều thay đổi. Cùng với áp lực đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, một số quy định hiện hành đã bộc lộ vướng mắc.
Thực tiễn cho thấy chất lượng hồ sơ đề án, tiến độ giải ngân kinh phí, công tác kiểm tra, giám sát sau đầu tư cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan vẫn là những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện. Ông Lê Tuấn Anh nhấn mạnh, việc sử dụng kinh phí phải tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật về ngân sách nhà nước là đúng mục tiêu, đúng đối tượng, công khai và minh bạch, đòi hỏi các cơ quan từ Trung ương đến địa phương phải tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức quản lý.
Các đại biểu tham dự Hội thảo
Để giải quyết bài toán này, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Thông tư mới quy định về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công quốc gia nhằm thay thế các quy định cũ. Điểm mới đáng chú ý là việc xây dựng và vận hành Hệ thống thông tin quản lý khuyến công – nền tảng số hóa toàn bộ quy trình từ khâu đăng ký, thẩm định đến báo cáo thống kê, giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả theo dõi.
Đề xuất tăng mức chi và số hóa quy trình quản lý kinh phí
Để kịp thời cập nhật các quy định mới của Nghị định số 235/2025/NĐ-CP, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công Thương xây dựng thông tư mới thay thế Thông tư số 28/2018/TT-BTC. Nguyên tắc sửa đổi là điều chỉnh một số nội dung và định mức chi cho phù hợp với thực tế bối cảnh mới.
Toàn cảnh Hội thảo
Đáng chú ý, tại hội thảo, đại diện Sở Công Thương các địa phương đều đồng loạt đề xuất cần phải tăng mức chi, mức hỗ trợ cho hoạt động khuyến công quốc gia trong giai đoạn 2026 - 2030.
Góp ý cụ thể vấn đề này, ông Nguyễn Việt Dũng – Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ phân tích, bước sang giai đoạn mới, hoạt động khuyến công đòi hỏi phải có bước phát triển đột phá nhằm cụ thể hóa tinh thần các Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn cần nguồn lực mạnh mẽ hơn để doanh nghiệp mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất.
Còn ông Nguyễn Thế Thi – Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh đã đưa ra những kiến nghị sửa đổi mang tính định lượng rất cụ thể, tập trung vào 3 nhóm đề xuất cốt lõi cụ thể:
Ghi nhận các ý kiến đóng góp, Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang khẳng định những đề xuất thực tiễn từ các địa phương là cơ sở hết sức quan trọng. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sẽ tiếp thu, nghiên cứu nghiêm túc để hoàn thiện các dự thảo Thông tư, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước và đáp ứng kịp thời kỳ vọng phát triển của các doanh nghiệp nông thôn trong giai đoạn mới.
Nguyễn Hoa
