Vai trò không thể thiếu của Trung tâm khuyến công

Trong những năm qua, thực hiện Nghị định số 45/2012/NĐ-CP ngày 21/5/2012  của Chính phủ về khuyến công (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 235/NĐ-CP ngày 27/8/2025), Bộ Công Thương và Sở Công Thương các địa phương đã triển khai các hoạt động khuyến công đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, đóng góp quan trọng vào thành tích chung của ngành Công Thương. Các Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp có vai trò nòng cốt trong quá trình đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp (DN), cơ sở công nghiệp nông thôn (CNNT) vượt qua khó khăn (đặc biệt là trong giai đoạn đại dịch Covid-19 và bão lũ lịch sử liên tục nhiều năm) để mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương và thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn nhanh và bền vững. 

Nhiều DN nông thôn được thụ hưởng kinh phí khuyến công phát triển sản xuất kinh doanh, đem lại hiệu quả thiết thực và đóng góp quan trọng vào ngân sách ở các địa phương. Ông Lâm Đức Sơn - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Vận tải Đức Mạnh, chia sẻ: Là một DN nhỏ nên việc đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại phục vụ sản xuất quả thực rất khó khăn. Tuy nhiên, từ sự hỗ trợ thiết thực của Trung tâm Khuyến công Thái Nguyên đã giúp Công ty có thêm động lực để đầu tư máy móc thiết bị vào sản xuất. Sau một thời gian đưa vào sử dụng máy cắt CNC Fiber Laser cho thấy hiệu quả đem lại rõ rệt, năng suất lao động tăng lên gấp hàng chục lần so với trước đây và tỷ lệ sai hỏng sản phẩm bằng không; Các sản phẩm cơ khí làm ra đạt chất lượng cao hơn, mẫu mã đẹp hơn, đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.

Cũng là DN được hưởng lợi từ các chính sách khuyến công, ông Lương Văn Tuyên – Giám đốc Công ty TNHH Thảo Mộc Xanh Tuyên Quang (tỉnh Tuyên Quang), doanh nghiệp chuyên sản xuất các sản phẩm chế biến từ ớt, cho biết, năm 2025, Công ty được TTKC Tuyên Quang hỗ trợ một phần từ nguồn kinh phí khuyến công địa phương để mua sắm đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại với công suất 1.000 chai/ngày, nhờ sự hỗ trợ này đã giúp DN nâng công suất lên gấp 3 lần so với trước, chất lượng sản phẩm được nâng lên, đáp ứng nhu cầu thị trường. Đây là sự động viên, khích lệ và hỗ trợ vật chất rất thiết thực, tạo điều kiện cho Công ty tiếp cận được với công nghệ hiện đại, từ đó nâng cao được chất lượng sản phẩm.

Chia sẻ về hiệu quả hoạt động khuyến công đem lại, bà Lê Thị Xuân Đào - Phó Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư xây dựng môi trường Quang Quỳnh cho biết: “Ngay sau khi được ký hợp đồng thực hiện Đề án hỗ trợ từ nguồn vốn khuyến công địa phương năm 2025, Công ty đã nhanh chóng triển khai thực hiện đầu tư mua mới 01 dây chuyên máy ép gạch không nung mới 100%, tổng kinh phí đầu tư hệ thống 789,8 triệu đồng, trong đó nguồn kinh phí khuyến công địa phương hỗ trợ 300 triệu đồng. Sau khi lắp đặt, máy chạy êm, dễ sử dụng, cho ra sản phẩm gạch chất lượng tốt, tiết kiệm nguyên liệu, giảm sức lực cho người lao động. Khi đi vào hoạt động giúp tăng sản lượng gạch mỗi năm, doanh thu tăng từ 1,5 tỷ đồng/năm lên 2,2 tỷ đồng/năm’’…

Có nên xóa bỏ vai trò của cơ quan khuyến công?

Dẫn một vài ví dụ về hiệu quả của hoạt động khuyến công trên phạm vi toàn quốc để thấy rằng, vai trò của các Trung tâm Khuyến công tại địa phương thực sự đóng góp rất to lớn, nó như cánh tay nối dài nhằm chuyển tải các chính sách, hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và tư vấn sản xuất tới các DN, cơ sở CNNT tại các địa phương, qua đó, kích thích DN, cơ sở CNNT, các hộ kinh doanh phát triển và càng quan trọng khi Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về kinh tế tư nhân, ngoài các tập đoàn lớn thì đối tượng mà Nghị quyết hướng tới là khuyến khích các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, chuyển sang mô hình DN. Phấn đấu cả nước có 02 triệu DN hoạt động trong nền kinh tế, 20 DN hoạt động/nghìn dân. Tốc độ tăng trưởng bình quân của KTTN đạt khoảng 10 - 12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55 - 58% GDP, khoảng 35 - 40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84 - 85% tổng số lao động; năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8,5 - 9,5%/năm…

Tuy nhiên, ngày 08/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 105/NQCP về chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW ngày 12/11/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, yêu cầu các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Công Thương phải thực hiện tự bảo đảm chi thường xuyên, trường hợp không thực hiện được phải tổ chức lại. Đây là vấn đề hết sức khó khăn đối với các đơn vị khuyến công trong cả nước, bởi Trung tâm Khuyến công thuộc Sở Công Thương là đơn vị sự nghiệp thực hiện nhiệm vụ chính trị, không có khả năng tạo nguồn thu từ các dịch vụ, nhưng với vai trò của mình, họ đã đóng góp tích cực và hiệu quả vào các chương trình, mục tiêu quốc gia. Nếu buộc phải tự chủ hoàn toàn, sẽ không thể duy trì các hoạt động hỗ trợ những địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, đặc khu nơi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn.

Với sự đồng hành của TTKC nhiều DN đã mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại

Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/6/2022, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Bộ tứ Nghị quyết trụ cột; đặc biệt tại Phụ lục I, Nghị định số 60/2021/NĐ-CP quy định khung danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước, khuyến công được xếp vào danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước, thuộc loại hình hoạt động kinh tế công thương cơ bản và thiết yếu; tương tự như một số hoạt động kinh tế nông nghiệp và môi trường, nội vụ, tư pháp…

Trong khi Nghị quyết 105/NQ-CP cho phép nhiều Sở ngành khác được duy trì các đơn vị sự nghiệp không tính tự chủ để thực hiện nhiệm vụ dịch vụ sự nghiệp công, đặc biệt Sở Nông nghiệp và Môi trường tại các địa phương được sắp xếp tối đa 07 đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ sự nghiệp công, trong đó có khuyến nông thì khuyến công - lĩnh vực song hành trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn lại chưa nhận được cơ chế tương tự. Phủ nhận vai trò của khuyến công là thiếu đi sự công bằng.

Nghị quyết số 19-NQ/TW Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 có nêu yêu cầu: “Đổi mới công tác khuyến nông, khuyến công theo hướng kết hợp giữa nhà nước với DN; theo chuỗi ngành hàng, chuyển đổi số”. Bên cạnh đó, ngành Công Thương giữ vai trò then chốt trong công cuộc CNH, HĐH và dẫn dắt nền kinh tế đất nước, trong đó, các TTKC là đơn vị trực tiếp thực thi các chiến lược này ở cấp độ cơ sở, do đó, việc Nhà nước tạo điều kiện, bảo đảm và duy trì đơn vị sự nghiệp thực hiện nhiệm vụ khuyến công thuộc các Sở Công Thương là vô cùng cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, góp phần quan trọng để nền kinh tế tăng tốc, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới.

Một số đề xuất đề nghị Chính phủ xem xét

Từ thực tế trên, đã có nhiều Sở Công Thương, DN hoạt động tại các tỉnh, thành phố trong cả nước đề xuất lên các cơ quan quản lý của Bộ Công Thương, kiến nghị Chính phủ cho phép các đơn vị sự nghiệp thực hiện nhiệm vụ khuyến công thuộc Sở Công Thương được hưởng chính sách tương tự như lĩnh vực khuyến nông, tức là do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên, hoặc không bắt buộc phải tự chủ hoàn toàn nếu nhiệm vụ chính là phục vụ quản lý nhà nước và hỗ trợ cộng đồng. Đồng thời, đề nghị Chính phủ thống nhất mô hình mỗi tỉnh, thành phố tiếp tục được duy trì 01 đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Công Thương thực hiện nhiệm vụ khuyến công và một số hoạt động kinh tế công thương khác để đảm bảo tính xuyên suốt, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương theo đúng tinh thần Nghị định 45/2012/NĐ-CP và Nghị định 235/2025/NĐ-CP… của Chính phủ, đảm bảo tính công bằng giữa đơn vị sự nghiệp thuộc các lĩnh vực hoạt động, khuyến khích người làm khuyến công yên tâm đóng góp nhiều hơn vào sự nghiệp phát triển CNNT theo hướng bền vững.

Nguyễn Văn