Theo Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 67.937 vụ việc vi phạm. Đáng chú ý, cơ cấu vi phạm có sự dịch chuyển rõ rệt: số vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu giảm mạnh, trong khi gian lận thương mại, gian lận thuế và hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ lại tăng, cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với công tác quản lý thị trường, hải quan và kiểm soát trên môi trường số.
Thủ đoạn tinh vi: Từ AI, Deepfake đến những "kho hàng ảo"
Không còn chuộng việc mở cửa hàng, showroom bề thế ở các tuyến phố trung tâm để trưng bày hàng nhái, các đối tượng vi phạm trong năm 2026 đã tối ưu hóa triệt để mô hình kinh doanh trực tuyến (e-commerce). Phương thức hoạt động của chúng được tổ chức khép kín và chuyên nghiệp hóa đến mức đáng ngại.
Quy trình "ẩn mình" của các đối tượng kinh doanh hàng giả trực tuyến: Để trốn tránh cơ quan chức năng, các đối tượng kinh doanh hàng giả trực tuyến thiết lập một quy trình tinh vi từ khâu lưu kho đến vận chuyển. Đầu tiên, chúng bảo mật kho hàng bằng cách thuê chung cư cao cấp, nhà sâu trong ngõ hoặc lán trại hẻo lánh làm nơi đóng gói, tuyệt đối không mở cửa giao dịch công khai. Tiếp đó, các đối tượng ẩn danh bằng cách livestream, quảng cáo qua tài khoản mạng xã hội ảo và nhận thanh toán qua tài khoản ngân hàng mua lại không chính chủ. Cuối cùng, việc giao hàng được thực hiện gián tiếp qua đội ngũ shipper công nghệ và dịch vụ chuyển phát nhanh chính thống. Hàng hóa bị xé nhỏ thành từng đơn lẻ, khiến lực lượng chức năng rất khó phát hiện và bắt giữ số lượng lớn cùng lúc.
Đặc biệt, trong 6 tháng đầu năm 2026, các đối tượng đã bắt đầu ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ giả mạo gương mặt/giọng nói (Deepfake). Chúng sử dụng AI để cắt ghép hình ảnh của các y bác sĩ nổi tiếng, người có tầm ảnh hưởng, hoặc thậm chí giả mạo các chương trình thời sự của đài truyền hình lớn nhằm quảng cáo sai sự thật. Mục tiêu chính của thủ đoạn này là tạo lòng tin giả tuyệt đối để tiêu thụ các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, và thuốc chữa bệnh giả.
Những vụ việc điển hình
Trên địa bàn Thủ đô, trong 6 tháng đầu năm, lực lượng QLTT Thành phố Hà Nội đã chủ động phối hợp với các cơ quan an ninh kiểm tra tổng cộng 2.992 vụ việc, xử lý hành chính 2.864 vụ. Đáng chú ý, cơ quan chức năng đã chuyển 43 vụ việc có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra để khởi tố, xử lý nghiêm minh trước pháp luật.
Một trong những vụ việc điển hình là vụ triệt phá tổng kho hàng giả tại địa bàn xã Phúc Thịnh, Thành phố Hà Nội. Qua công tác nắm địa bàn và trinh sát kỹ thuật trên không gian mạng, lực lượng QLTT Hà Nội đã phối hợp cùng Công an xã Phúc Thịnh bất ngờ đột kích một cơ sở kinh doanh, phát hiện gần 30.000 sản phẩm bao gồm quần áo, túi xách, giày dép có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu thời trang xa xỉ toàn cầu (như Louis Vuitton, Gucci, Dior...).
Chủ cơ sở không xuất trình được bất kỳ hóa đơn, chứng từ hợp pháp nào chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Toàn bộ đơn hàng tại đây đều được chốt qua các phiên livestream hàng đêm và phân phối đi khắp các tỉnh thành thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh trực tuyến.
Một vụ việc khác, đầu tháng 02/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM triệt phá đường dây buôn bán mỹ phẩm, nước hoa giả trên không gian mạng, khám xét nhiều kho hàng tại Linh Xuân và Thông Tây Hội, bắt giữ 4 đối tượng. Bước đầu, lực lượng chức năng xác định đường dây này đã đưa ra thị trường hơn 10.000 chai nước hoa giả các nhãn hiệu nổi tiếng, trị giá tương đương hàng thật khoảng 10 tỷ đồng.
Tại các tỉnh biên giới như Lạng Sơn, Quảng Trị, hay các trung tâm kinh tế phía Nam như Đà Nẵng, các vụ triệt phá kho mỹ phẩm giả, linh kiện điện tử nhái và thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc cũng liên tục được phát hiện. Điểm chung của các vụ việc này là quy mô hàng hóa vi phạm đều lên tới hàng chục nghìn sản phẩm, giá trị bóc lỡ lên tới hàng tỷ đồng cho mỗi đường dây.
Giải pháp cho những tháng cuối năm
Nhận định về tình hình những tháng cuối năm 2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, áp lực tiêu dùng dịp cuối năm và Tết Nguyên đán sẽ là cơ hội để các đối tượng buôn lậu, sản xuất hàng giả gia tăng hoạt động, đặc biệt là trên môi trường thương mại điện tử.
Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho các doanh nghiệp chân chính, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã chỉ rõ các nhiệm vụ trọng tâm, gồm: Tập trung thực hiện kế hoạch của Chính phủ về đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ một cách đồng bộ. Bên cạnh đó, thay vì chỉ kiểm tra thủ công, các lực lượng như QLTT, Hải quan, Thuế sẽ xây dựng và vận hành hệ sinh thái dữ liệu chung, ứng dụng công nghệ để truy xuất nguồn gốc hàng hóa và giám sát dòng tiền giao dịch trực tuyến.
Ngoài ra, cần tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp giữa lực lượng Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển để kiểm soát chặt chẽ cả đường mòn lối mở lẫn các cảng biển, hàng không; đồng thời hợp tác quốc tế để ngăn chặn các nguồn hàng lậu ngay từ cửa ngõ xuyên quốc gia.
Cuộc chiến chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong kỷ nguyên số đã hoàn toàn vượt ra khỏi phạm vi các sạp chợ truyền thống. Đây thực sự là cuộc đấu trí công nghệ cao, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải không ngừng đổi mới cả về tư duy lẫn phương thức quản lý. Kết quả 6 tháng đầu năm 2026 rất đáng ghi nhận, song chặng đường phía trước vẫn đòi hỏi một "kiềng ba chân" vững chắc: sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý, tính minh bạch từ các nền tảng thương mại điện tử và sự cảnh giác, thông thái từ chính người tiêu dùng.
Thái Bình
