Những năm gần đây, nhiều hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà nhằm tận dụng nguồn năng lượng từ ánh sáng tự nhiên.

Tại tổ 7, phường Tô Hiệu, gia đình anh Đỗ Xuân Hòa đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 16 kW để phục vụ sinh hoạt và kinh doanh quán cà phê. Theo anh Hòa, sau thời gian đưa vào sử dụng, lượng điện tiêu thụ từ lưới điện giảm khoảng 2/3 mỗi ngày, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành.

Với tổng mức đầu tư khoảng 220 triệu đồng, anh Hòa cho biết hệ thống có thể hoàn vốn sau khoảng 3,5 đến 4 năm đối với các hộ sử dụng điện nhiều và kết hợp kinh doanh. Ngoài ra, việc chủ yếu sử dụng điện lưới vào ban đêm - thời điểm giá điện thấp hơn cũng góp phần tối ưu chi phí sử dụng điện hàng tháng.

Không chỉ các hộ kinh doanh nhỏ, nhiều doanh nghiệp dịch vụ lưu trú trên địa bàn cũng bắt đầu chuyển hướng sang khai thác năng lượng tái tạo. Đơn cử như tại Công ty Cổ phần Khách sạn Du lịch Sơn La, đơn vị đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 50 kW kết hợp hệ thống pin lưu trữ 86 kW nhằm giảm áp lực chi phí điện năng trong hoạt động kinh doanh. Với quy mô 59 phòng nghỉ, chi phí điện bình quân của khách sạn hiện ở mức hơn 50 triệu đồng mỗi tháng.

Ông Hà Văn Thao - Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty Cổ phần Khách sạn Du lịch Sơn La cho biết, kỳ vọng lớn nhất khi đầu tư hệ thống là giảm lượng điện tiêu thụ từ lưới điện vào giờ cao điểm, đặc biệt là buổi trưa, qua đó vừa tiết kiệm chi phí, vừa góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Nếu hệ thống vận hành hiệu quả, đơn vị sẽ tiếp tục đầu tư bổ sung pin lưu trữ để nâng cao khả năng tích điện phục vụ nhu cầu sử dụng vào ban đêm.

Mô hình điện mặt trời mái nhà tại Sơn La đang phát huy tính hiệu quả

Hướng tới phát triển năng lượng bền vững

Điện mặt trời mái nhà tại Sơn La bắt đầu xuất hiện từ năm 2015 và phát triển mạnh từ năm 2019 khi cơ chế giá FIT 2 được triển khai, tạo động lực cho nhiều hộ dân và doanh nghiệp đầu tư lắp đặt.

Đến năm 2025, xu hướng đầu tư chuyển dần sang các hệ thống tích hợp pin lưu trữ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng điện. Đặc biệt, từ tháng 8/2025 đến nay, giá thành thiết bị và pin lưu trữ giảm đáng kể đã thúc đẩy nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà hàng, khách sạn và khu du lịch.

Theo anh Lê Trung Thành, Giám đốc Công ty TNHH Thành Đồng Solar, nhóm khách hàng hiện nay chủ yếu là các hộ kinh doanh có mức tiêu thụ điện từ 3 triệu đồng/tháng trở lên cùng các khách sạn, khu du lịch và cơ sở thương mại dịch vụ.

“Chi phí lắp đặt hiện tương đối phù hợp, thời gian thu hồi vốn chỉ khoảng 4 năm, trong khi thiết bị được bảo hành 10 năm và có thể sử dụng khoảng 15 năm”, anh Thành cho biết. Ngoài việc hỗ trợ thủ tục đấu nối với ngành Điện, doanh nghiệp còn triển khai chính sách trả góp đối với các thiết bị chính hãng nhằm tạo điều kiện cho khách hàng tiếp cận giải pháp năng lượng sạch.

Công ty Điện lực Sơn La phối hợp kiểm tra hệ thống điện mặt trời mái nhà  

Theo thống kê, đến nay toàn tỉnh Sơn La có 217 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu với tổng công suất gần 3,96 MWp. Các hệ thống này góp phần giúp khách hàng giảm từ 30 đến 50% chi phí tiền điện hàng tháng.

Triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà “tự sản, tự tiêu” đóng góp quan trọng trong việc giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Sở Công Thương đã ban hành các văn bản chỉ đạo Công ty Điện lực Sơn La phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan đẩy mạnh các giải pháp tuyên truyền tiết kiệm điện, đẩy mạnh chương trình điều chỉnh phụ tải, vận hành hợp lý trong các thời điểm phụ tải tăng cao. Đồng thời, tập trung hỗ trợ miễn phí thủ tục đấu nối, kiểm định và ký kết hợp đồng điện dư, đảm bảo rút ngắn tối đa thời gian giải quyết hồ sơ; đẩy mạnh tư vấn kỹ thuật cho các khách hàng từ cơ quan, doanh nghiệp đến hộ gia đình có nhu cầu đầu tư điện mặt trời mái nhà. Các doanh nghiệp thực hiện các giải pháp sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, ưu tiên đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà để tối ưu hóa chi phí vận hành.

Việc phát triển điện mặt trời mái nhà không chỉ mở ra cơ hội khai thác hiệu quả nguồn năng lượng sạch tại chỗ mà còn góp phần giảm áp lực phụ tải cho lưới điện quốc gia, nhất là trong mùa nắng nóng. Cùng với xu hướng kết hợp hệ thống lưu trữ điện, mô hình tự sản, tự tiêu đang được xem là hướng đi phù hợp trong lộ trình phát triển năng lượng xanh và bền vững tại Sơn La.

Thanh Xuân